Wystąpienie: Grzegorz Lorek

Pytania

Projektowana nowelizacja Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu karnego skarbowego k.k.s, zawarta w druku nr 2288, stan na luty/ marzec 2026, budzi kontrowersje wśród ekspertów podatkowych. Główne zarzuty dotyczą zwiększenia uprawnień fiskusa kosztem bezpieczeństwa prawnego podatników, a w szczególności kwestii przedawnienia zobowiązań.

Uchylenie art. 44 § 2 k.k.s. - koniec automatycznego przedawnienia karalności. To najdalej idąca zmiana. Obecnie, po 5 latach od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku, sprawa była zamykana, a karalność za błędy w deklaracjach ustawała automatycznie. Nowelizacja proponuje uchylenie tego przepisu, co oznacza, że organy będą mogły ścigać przestępstwa skarbowe znacznie dłużej, nawet jeśli zobowiązanie podatkowe formalnie przedawniło się w sensie cywilnym.

Wydłużenie ścigania przy wyłudzeniach VAT. Projekt wprowadza art. 38 § 4 k.k.s., który umożliwi sądowi orzeczenie równowartości uszczuplonej należności publicznoprawnej w warunkach nadzwyczajnego obostrzenia kary, pomimo przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Nadużywanie postępowań karnych skarbowych. Wady w interakcji między przepisami Ordynacji a k.k.s. prowadzą do wszczynania postępowań karnych skarbowych, co zawiesza bieg przedawnienia tylko po to, by zyskać więcej czasu na kontrolę, a nie z powodu rzeczywistego podejrzenia przestępstwa.

Rosnące obciążenia dla podatników, mimo postulatów o ochronę, MF odrzuciło większość propozycji zmian korzystnych dla podatników, skupiając się na uszczelnianiu systemu i ułatwieniach dla aparatu.

Mimo że prawo wymaga, aby organy zawiadamiały o niezałatwieniu sprawy w terminie art. 140 § 1, w praktyce podatnicy często czekają miesiącami, a terminy są zawieszane z powodu kontroli, co w praktyce oznacza brak stabilizacji. Ponadto, choć korekta deklaracji z uiszczeniem należności, art. 16a k.k.s., teoretycznie chroni przed karą, w praktyce warunki jej skuteczności są rygorystyczne.

Nowelizacja ta jest postrzegana jako narzędzie profiskalne, które osłabia pozycję podatnika w starciu z Krajową Administracją Skarbową.