Wystąpienie: Sławomir Ćwik

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Chciałbym w imieniu klubu Centrum przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy wdrażającej dyrektywę, której celem jest wprowadzenie prawodawstwa przeciwdziałającego strategicznym pozwom zmierzającym do tłumienia debaty publicznej w sprawach transgranicznych. To bardzo dobrze, że ministerstwo przygotowało projekt, który wprowadza prawo anty-SLAPP-owe do wszystkich spraw cywilnych w Polsce, nie tylko tych o charakterze transgranicznym, nie tylko w celu wykonania stricte dyrektywy Unii, ale też w celu ochrony polskich obywateli przed SLAPP-ami.

Czy ta ustawa będzie idealna? Pewnie nie. Po raz pierwszy regulujemy tę kwestię, nie mamy w tym zakresie doświadczenia. Wszystko tak naprawdę będzie zależało od tego, jak to prawo będzie wykonywane przez sądy, jak sędziowie będą podchodzili do kwestii oczywiście bezzasadnego roszczenia. Jak widzimy na chwilę obecną, art. 1911 niekoniecznie jest stosowany. W tym przypadku w ustawie dodatkowo mamy określone, co należy rozumieć jako zachowania strony powodowej w zakresie SLAPP-ów. Być może to będzie pomocne. Aczkolwiek myślę, że tutaj będzie potrzebna odwaga sędziów, aby to prawo stosować, dlatego że podmioty, które kierują takie pozwy, bardzo często dysponują dużymi środkami na zatrudnienie fachowej pomocy prawnej. Często te pozwy będą bardzo dobrze przygotowane i będzie potrzebne zdecydowanie sędziego, aby zastosować ustawę, którą tutaj omawiamy. Nie będzie się on obawiał drogi odwoławczej, bo będzie miał świadomość, że ona istnieje. Zapewne we wszystkich sprawach, w których będzie zastosowana ta ustawa, będą apelacje i dopiero praktyka sądowa pokaże, czy zapisy ustawy dotyczące kaucji na poczet kosztów postępowania i możliwości nałożenia grzywny za celowe skierowanie SLAPP-u okażą się skuteczne, aby zjawisko SLAPP-ów wykluczyć. Łatwo na pewno nie będzie, ale bądźmy dobrej myśli - że będzie to jaskółka, która przyniesie pozytywne zmiany w tym zakresie. Niewykluczone, że w przyszłości czekają nas dodatkowe zmiany, aby to prawo lepiej funkcjonowało.

Aby pokazać wszystkim, na czym polega SLAPP - bo bardzo często jest to najlepiej widoczne na konkretnym przykładzie - posłużę się przykładem własnej osoby i osoby posła Sławomira Mentzena, mojego imiennika, który ponad rok temu skierował przeciwko mnie pozew o charakterze SLAPP. Kiedy w lutym 2025 r. z tej mównicy powiedziałem, że pan poseł Mentzen, kiedy prowadził ofertę publiczną sprzedaży akcji swojej firmy, wykorzystał wehikuł fundacji rodzinnej, aby zastosować agresywną optymalizację podatkową i nie zapłacić grosza podatku - chodzi o to, że ani złotówka z tej publicznej sprzedaży nie została przeznaczona na rozwój tej firmy i że po debiucie spadają przychody i spółka nie osiąga zysku - a zamiast zajmować się pracą w Sejmie, zajmuje się wszystkim innym, to przecież mówiłem tylko prawdę, przytaczałem fakty. Mimo to tego samego dnia poseł Mentzen pozwał mnie o naruszenie dóbr osobistych. Dla porównania w tym samym miesiącu, w lutym 2025 r., inny poseł z tej Izby użył następujących sformułowań wobec posła Mentzena. Przywołam je na prawie cytatu: "Jesteś pan po prostu zwykłym, prostym, lekko napuszonym, nienachalnie inteligentnym idiotą, który dla Kremla jest pożyteczny, stąd lansują pana ich boty i media. Kilkakrotnie użył też sformułowania "idiota". Napisał też: " I otóż, panie Mentzen, uświadom to sobie w swoim pustym czerepie". Na te sformułowania, które na portalu X zobaczyło ponad 640 tys. ludzi, poseł Mentzen nie zareagował. Nie poczuł, że jego dobra osobiste są naruszone, bo bał się pozwać znanego adwokata, który mógłby posłużyć się bardzo dobrymi pełnomocnikami w sądzie, tylko skierował SLAPP przeciwko osobie, która mówiła o jego biznesie. To właśnie pokazuje, na czym polega SLAPP. W trybie wyborczym poseł Mentzen oczywiście bardzo szybko przegrał w obu instancjach, natomiast w trybie cywilnym była dopiero jedna rozprawa...

(Poseł Witold Tumanowicz: Co innego jest sprawdzane w trybie wyborczym.)

...druga jest wyznaczona na wrzesień 2026 r. Nie wiadomo, kiedy ta sprawa się skończy.

Dlatego potrzebne są działania państwa, aby takie zachowania ze strony powodów, które nie mają na celu ochrony dóbr osobistych, ale sparaliżowanie debaty publicznej na tematy dla nich niewygodne... Jest to konieczne i zasadne. Dlatego jak najbardziej klub Centrum będzie popierał złożony przez ministerstwo projekt ustawy w zakresie przeciwdziałania pozwom strategicznym, które mają na celu ograniczenie debaty publicznej. Dziękuję.