Wystąpienie: Iwona Karolewska

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej. Wysoka Izbo, stajemy dziś przed projektem ustawy, który dotyczy czegoś znacznie większego niż tylko procedura cywilna czy techniczne zmiany przepisów. Rozmawiamy dziś o odwadze obywateli, o prawie ludzi do mówienia prawdy, o prawie do krytyki, o prawie do zabierania głosu bez strachu, że za słowa zapłaci się latami stresu, kosztów i życiowej niepewności.

Projekt ustawy o ochronie osób uczestniczących w debacie publicznej jest odpowiedzią na zjawisko pozwów SLAPP, pozwów, które często nie służą sprawiedliwości - mają służyć zmęczeniu i zastraszeniu. Wiemy o tym wszyscy. Wiedzą to dziennikarze opisujący niewygodne fakty, społecznicy walczący o lokalne sprawy, aktywistki broniące praw człowieka, mieszkańcy protestujący przeciwko szkodliwym inwestycjom, po prostu ludzie, którzy mieli odwagę powiedzieć: nie podoba mi się to. Bardzo często nie przegrywają w sądzie, ale przegrywają, jeśli chodzi o zdrowie, spokój, pieniądze, poczucie bezpieczeństwa. Właśnie na tym polega mechanizm SLAPP. Nie chodzi o wyrok. Chodzi o efekt mrożący, o to, żeby inni patrzyli i bali się odezwać.

Wysoko Izbo! Demokracja nie kończy się w dniu wyborów. Demokracja żyje wtedy, kiedy obywatele mają prawo patrzeć na ręce władzy, wielkim firmom czy wpływowym środowiskom, kiedy mogą zadawać pytania i mówić głośno o nieprawidłowościach. Nie ma wolnej debaty tam, gdzie obywatel zostaje sam przeciwko prawnie silniejszej od niego machinie finansowej, dlatego ten projekt jest tak potrzebny. Potrzebny jest mechanizm szybkiego oddalania pozwów, oczywiście bezzasadnych. Potrzebne są narzędzia pozwalające sądom reagować wtedy, gdy proces staje się formą nacisku, a nie dochodzenia sprawiedliwości. Potrzebna jest możliwość zabezpieczania kosztów procesu, bo dziś bardzo często to zwykły obywatel ponosi ogromne koszty tylko dlatego, że odważył się zabrać głos. Potrzebne są realne konsekwencje wobec tych, którzy wykorzystują sądy jako narzędzie zastraszania. Chcę bardzo mocno podkreślić: ta ustawa nikomu nie odbiera prawa do sądu. Każdy obywatel będzie miał możliwość dochodzenia ochrony swoich praw i dóbr osobistych. Ale państwo musi wreszcie powiedzieć jasno: nie ma zgody na nadużywanie prawa przeciwko obywatelom.

Wysoka Izbo! W ostatnich latach zbyt wielu ludzi w Polsce słyszało wprost albo między wierszami: lepiej siedź cicho. Ta ustawa mówi coś dokładnie odwrotnego. Mówi obywatelom: macie prawo mówić, macie prawo pytać, macie prawo patrzeć władzy i silnym podmiotom na ręce, państwo demokratyczne ma obowiązek was chronić. Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska będzie głosował za przyjęciem tego projektu ustawy, ponieważ wolność słowa, aktywność obywatelska i otwarta debata publiczna są fundamentami nowoczesnego, demokratycznego państwa.

Panie Pośle Szrot! Żeby ta ustawa była jeszcze doskonalsza, składam w imieniu klubu poprawki. Dziękuję bardzo. (Oklaski)