Wystąpienie: Wioleta Tomczak

Szanowna Pani Marszałek! Pani Minister! Wysoka Izbo! Problem dezinformacji jest jednym z największych wyzwań współczesnego świata. Media społecznościowe oraz rozwój narzędzi opartych na sztucznej inteligencji sprawiają, że fałszywe informacje rozprzestrzeniają się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Coraz częściej prowadzi to do podważania ustaleń nauki i utraty zaufania do ekspertów. To zjawisko jest szczególnie niebezpieczne w medycynie, gdzie szarlatani żerują na niewiedzy oraz desperacji osób chorych, obiecując im proste rozwiązania, które w najlepszym razie okazują się nieskuteczne, a w najgorszym prowadzą do pogorszenia stanu zdrowia lub zgonu.

Szarlataneria jest zjawiskiem tak starym jak sama medycyna. Dziś jednak, gdy oszuści dysponują skutecznymi narzędziami docierania do swoich potencjalnych ofiar, państwo również musi dysponować skutecznymi instrumentami, aby chronić pacjentów przed praktykami pseudomedycznymi. Temu właśnie służy procedowany dziś projekt ustawy.

Projekt wyposaża rzecznika praw pacjenta w nowe kompetencje, które pozwolą skuteczniej reagować na przypadki naruszenia zbiorowych praw pacjentów oraz na praktyki pseudomedyczne prowadzone poza systemem ochrony zdrowia. Rzecznik będzie mógł wydawać publiczne ostrzeżenia o działaniach mogących zagrażać życiu lub zdrowiu pacjentów, a w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji wydawać decyzje tymczasowe, nakazując zaprzestanie niebezpiecznych praktyk jeszcze przed zakończeniem postępowania. Projekt przewiduje również podwyższenie kar finansowych oraz zwiększenie skuteczności ich egzekwowania. Co istotne, nie są to rozwiązania bez precedensu. Projekt opiera się na mechanizmach od lat funkcjonujących w prawie ochrony konkurencji i konsumentów, gdzie podobnymi instrumentami dysponuje prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Tak szerokie uprawnienia są uzasadnione. Mówimy bowiem o działaniach, które mogą kosztować ludzi zdrowie, a nawet życie. Podczas posiedzenia komisji prof. Jacek Jassem przytoczył dramatyczny przykład kilkuletniego dziecka chorego na ostrą białaczkę limfoplastyczną, które zamiast skutecznego leczenia otrzymywało preparat określany jako witamina B17. Jak podkreślał profesor, przy zastosowaniu właściwego leczenia dziecko miało ok. 90% szans na wyzdrowienie. Dlaczego nie zastosowano tego leczenia? Ponieważ rodzice, opiekunowie uwierzyli, że witamina B17 istnieje. Jej nie ma na rynku. Ona nigdy nie została stworzona i wyprodukowana.

Takie historie pokazują, że państwo nie może pozostawać bezradne wobec osób, które świadomie wykorzystują dramat pacjentów i ich rodzin. W toku konsultacji oraz prac podkomisji zgłaszano również obawy, aby nowe przepisy nie obejmowały działalności, która nie polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, a nie przypisuje sobie właściwości leczniczych. Celem ustawy jest bowiem zwalczanie rzeczywistych praktyk pseudomedycznych, a nie ograniczenie legalnie prowadzonych działalności, które nie wprowadzają pacjentów w błąd.

Warto podkreślić, że podczas prac podkomisji oraz wczorajszej komisji udało się wypracować rozwiązania ponad politycznymi podziałami. Uwzględniono część uwag zgłaszanych przez opozycję, dzięki czemu projekt stał się bardziej precyzyjny i lepiej odpowiada na wątpliwości zgłaszane zarówno przez środowiska medyczne, jak i przedstawicieli innych zawodów.

Wysoka Izbo! Projekt nie rozwiąże problemu dezinformacji medycznej. Daje jednak państwu skuteczne narzędzia do reagowania tam, gdzie fałszywe obietnice zaczynają zagrażać zdrowiu i życiu ludzi. Jednocześnie został dopracowany w taki sposób, aby chronić pacjentów, nie ograniczając uczciwie prowadzonej działalności. Dlatego Klub Parlamentarny Polska 2050 poprze projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. To potrzebny krok w kierunku skuteczniejszej ochrony pacjentów przed osobami, które wykorzystują ludzkie cierpienie dla własnego zysku. Dziękuję bardzo. (Oklaski)