Wystąpienie: Marcin Józefaciuk

Pytania

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt przewiduje umorzenie z mocy prawa historycznych należności składkowych, odsetek i kosztów egzekucyjnych oraz zakończenie związanych z nimi postępowań. Komisje pozostawiły zasadniczy mechanizm projektu. Dlatego pytam nie tylko o łączną kwotę zadłużenia, lecz także o sytuację poszczególnych grup płatników oraz praktyczne skutki umorzenia:

1. Jaka część z ok. 315 mln zł należności głównych jest rzeczywiście całkowicie nieściągalna, jaka jest nadal regularnie spłacana, a jaka mogłaby zostać odzyskana z istniejących zabezpieczeń? Dlaczego w ocenie opłacalności projektu nie przedstawiono oddzielnych prognoz dla należności bez zabezpieczenia, objętych układami ratalnymi oraz zabezpieczonych hipoteką?

2. Dlaczego umorzeniem objęto również 146,2 mln zł należności zabezpieczonych hipoteką, bez wcześniejszego ustalenia aktualnej wartości nieruchomości i realnej możliwości odzyskania przynajmniej części długu? Ile hipotek wygaśnie i kto poniesie koszty ich wykreślenia z ksiąg wieczystych?

3. Jak projektodawca odpowiada na zarzut nierównego potraktowania płatników, którzy mimo trudnej sytuacji spłacili historyczne zadłużenie albo nadal wykonują układ ratalny, oraz osób, które przez lata nie regulowały zobowiązań? Czy analizowano rozwiązanie pośrednie, np. umorzenie odsetek i kosztów przy dalszej spłacie części należności głównej przez podmioty posiadające realną zdolność płatniczą?

4. Dlaczego w ocenie skutków regulacji całą kwotę ok. 328 mln zł wpisano w tabeli jako wpływ dotyczący dużych przedsiębiorstw, skoro wśród dłużników znajdują się również rzemieślnicy, osoby prowadzące działalność handlową, gastronomiczną i transportową, twórcy, artyści oraz mikro-, mali i średni przedsiębiorcy? Czy ministerstwo przedstawi podział wartości umorzenia według wielkości podmiotu i jego aktualnego statusu?

5. W jaki sposób ZUS zagwarantuje skuteczne zawiadomienie osób, które nie korzystają regularnie z PUE ZUS albo od wielu lat mieszkają pod innym adresem niż zapisany w jego ewidencji? Dlaczego 30-dniowy termin na odstąpienie od umorzenia nie podlega przywróceniu nawet wtedy, gdy zawiadomienie nie dotrze do adresata z przyczyn od niego niezależnych?

6. Ile osób może ponieść negatywne konsekwencje umorzenia przy ustalaniu kapitału początkowego, emerytury, renty albo innych świadczeń? Czy zawiadomienie ZUS będzie zawierało indywidualną symulację pokazującą konkretnej osobie, jak umorzenie oraz odstąpienie od niego wpłyną na jej przyszłe uprawnienia?

7. Na jakich założeniach oparto wyliczenie, że przez 10 lat obsługa zadłużenia kosztowałaby ok. 135,3 mln zł, a wpływy wyniosłyby jedynie ok. 13,9 mln zł? Czy po roku od wejścia ustawy w życie raport ZUS pokaże również rzeczywiste koszty przeprowadzenia umorzenia, liczbę wykreślonych hipotek, wartość należności regularnie spłacanych przed umorzeniem oraz efekty przekierowania pracowników do dochodzenia zadłużenia powstałego po 1998 r.?

Dalsze wydawanie 135 mln zł po to, aby odzyskać niespełna 14 mln zł, trudno uznać za racjonalne. Umorzenie musi jednak objąć należności rzeczywiście nieefektywne w dochodzeniu, a nie automatycznie zrównać podmioty niewypłacalne z tymi, które posiadają majątek lub nadal spłacają zadłużenie. Państwo powinno oszczędzać pieniądze, nie rezygnując przy tym ze sprawiedliwego traktowania płatników i ochrony praw ubezpieczonych.