Wystąpienie: Tadeusz Tomaszewski

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Szanowny Panie Ministrze! Przedstawiona przez rząd propozycja dotycząca tej deregulacji jest rozwiązaniem systemowym. Do tej pory, kiedy projekty deregulacyjne były prezentowane zarówno przez samą komisję, jak i przez stronę rządową, często zarzucano im, że są to projekty incydentalne, bardzo drobne, można by było je powiązać i przedstawić jako rozwiązania systemowe. Właśnie to rozwiązanie jest rozwiązaniem systemowym, bo dotyczy wszystkich należności, które powstały przed wprowadzeniem reformy systemu ubezpieczeń społecznych, a więc przed 1 stycznia 1999 r.

Jak wynika z uzasadnienia ustawy, a także z oceny skutków regulacji, w ostatnich latach koszty egzekucji należności składek są już wyższe od uzyskanych wpływów. Z oceny skutków regulacji wynika np., że w 2018 r. koszty obsługi wynosiły ok. 6,5 mln, natomiast wpływy 9,2 mln, ale już w 2024 r. było odwrotnie: 10,5 mln kosztów, a ok. 4 mln wpływów, za I półrocze 2025 r. 5 mln kosztów, a blisko 2 mln wpływów.

Dlaczego rząd w ramach tych działań deregulacyjnych przychodzi z tą ustawą? Dlatego że dotychczasowe rozwiązania, jak mówimy, są czasochłonne i kosztochłonne w porównaniu z uzyskanymi dochodami. Po drugie, były tam dwa rozwiązania prawne. Jedno mówiło wtedy, że to umorzenie może nastąpić na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącznie w przypadku stwierdzenia jego całkowitej nieściągalności, a także wtedy, kiedy występowały sytuacje nadzwyczajne u płatnika w rodzinie, klęski żywiołowe, choroba jednego z członków rodziny, czyli coś, co uniemożliwiało uzyskanie dochodów. To procedury długotrwałe.

Warto zauważyć, że to systemowe, ustawowe umorzenie nie będzie miało wpływu na ewidencję dotyczącą indywidualnych kont ubezpieczonych - oczywiście w starym systemie one nie podlegały ewidencji - ani też na wysokość świadczeń. Mamy jednak rozwiązanie, które mówi o tym, że ZUS będzie informował płatników, że taka możliwość istnieje. Będą oni mogli w trybie indywidualnym odstąpić od automatycznego umorzenia i dalej spłacać te należności, jeśli chodzi o wcześniejsze zobowiązania przed wprowadzeniem reformy systemu ubezpieczeń społecznych. Warto też zauważyć, że umorzone okresy nie będą się zaliczały do okresów ubezpieczeniowych, natomiast będą się zaliczały do stażu pracy. To jest ten wyjątek, że umorzenie opłacania składek nie wpływa na staż pracy.

Klub parlamentarny Lewicy popiera te, jak wspomniałem, rozwiązania systemowe. Namawiamy również serdecznie rząd do przedkładania takich rozwiązań systemowych w innych obszarach. Dziękuję.