Zapytanie nr 3398

Sekretarz stanu Maciej Wróbel, 11.05.2026

Odpowiedź w pliku (PDF): z03398-o1.pdf (PDF)

Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer, 11.05.2026

Odpowiedź na zapytanie nr 3398

w sprawie finansowania i aktualnego stanu nauczania języka jidysz w polskim systemie oświaty

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer

Warszawa, 11-05-2026

Szanowna Pani Posłanko,

odpowiadając na zapytanie uprzejmie wyjaśniam.

Do 2024 roku jednostki samorządu terytorialnego w Polsce otrzymywały subwencję oświatową jako część subwencji ogólnej z budżetu państwa. Środki te były przeznaczane na finansowanie zadań oświatowych. Z dniem 25 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zastępująca ustawę z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

W zakresie finansowania zadań oświatowych ustawa określiła, że dla samorządów od 2025 roku będą naliczane kwoty potrzeb oświatowych zamiast wcześniej naliczanych środków w ramach subwencji oświatowej i tzw. dotacji przedszkolnej. Łączna kwota potrzeb oświatowych ustalana jest co do zasady analogicznie jak wcześniej część oświatowa subwencji ogólnej, czyli podstawą ustalenia jest kwota z roku poprzedniego, z uwzględnieniem zmiany zakresu realizowanych zadań oświatowych. Podział łącznej kwoty potrzeb oświatowych następuje zgodnie z rozporządzeniem wydawanym przez ministra właściwego do spraw oświaty.

Sposób podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego określa algorytm, stanowiący załącznik do wydawanego corocznie rozporządzenia ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania w sprawie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych dla jednostek samorządu terytorialnego na dany rok. Algorytm podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych, stanowiący załącznik do ww. rozporządzenia, jest corocznie opiniowany przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, związki zawodowe i partnerów społecznych. Rozporządzenie uzależnia wysokość potrzeb oświatowych dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego od:

liczby uczniów przeliczeniowych otrzymanej przez zastosowanie zróżnicowanych wag dla wybranych kategorii uczniów (wychowanków) i określonych typów i rodzajów szkół (wagi te są addytywne, tj., jeżeli uczeń zalicza się do kilku wag, to są one sumowane) oraz wskaźnika korygującego, uwzględniającego stopnie awansu zawodowego nauczycieli,

wysokości finansowego standardu A (kwota potrzeb oświatowych dzielona algorytmem przypadająca na jednego ucznia przeliczeniowego), który w roku 2025 wynosił 9.415,1831 zł.

Należy zauważyć, że finansowanie określone w ww. rozporządzeniu w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych określa pewien sposób naliczenia środków, który determinuje wysokość kwot potrzeb oświatowych dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast same kwoty potrzeb oświatowych są elementem kalkulacyjnym, branym pod uwagę w kształtowaniu poziomu dochodów JST w danym roku budżetowym oraz - w odróżnieniu od subwencji oświatowej- nie są częścią budżetu państwa.

Finansowanie mniejszości narodowych i etnicznych:

Kwestie szczegółowe dotyczące organizowania nauki języka lub w języku mniejszości reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 27 grudnia 2024 r. w sprawie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2025[1] w algorytmie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2025 w odniesieniu do uczniów mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym uwzględniono następujące wagi dla uczniów należących do danej mniejszości narodowej lub etnicznej oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, i dla uczniów pochodzenia romskiego, dla których szkoła podejmuje dodatkowe zadania edukacyjne:

P33 = 0,2 (dla uczniów lub słuchaczy należących do danej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz uczniów lub słuchaczy pochodzenia romskiego, dla których szkoła podejmuje zadania edukacyjne zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty; waga obejmuje uczniów lub słuchaczy, których liczba, odrębnie ustalona dla każdej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz uczniów lub słuchaczy pochodzenia romskiego, jest wyższa niż: w szkole podstawowej – 112, a w szkole ponadpodstawowej i klasach szkoły ponadgimnazjalnej prowadzonych w szkole ponadpodstawowej – 42),

P34 = 1,0 (dla uczniów lub słuchaczy należących do danej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz uczniów lub słuchaczy pochodzenia romskiego, dla których szkoła podejmuje zadania edukacyjne zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty; waga obejmuje uczniów lub słuchaczy, których liczba, odrębnie ustalona dla każdej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz uczniów lub słuchaczy pochodzenia romskiego: w szkole podstawowej jest wyższa niż 80 i nie przekracza 112, a w szkole ponadpodstawowej i klasach szkoły ponadgimnazjalnej prowadzonych w szkole ponadpodstawowej jest wyższa niż 30 i nie przekracza 42),

P35 = 1,3 (dla uczniów lub słuchaczy należących do danej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz uczniów lub słuchaczy pochodzenia romskiego, dla których szkoła podejmuje zadania edukacyjne zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty; waga obejmuje uczniów lub słuchaczy, których liczba, odrębnie ustalona dla każdej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz uczniów lub słuchaczy pochodzenia romskiego, nie przekracza: w szkole podstawowej – 80, a w szkole ponadpodstawowej i klasach szkoły ponadgimnazjalnej prowadzonych w szkole ponadpodstawowej – 30),

P36 = 0,8 (dla uczniów lub słuchaczy oddziałów i szkół z nauczaniem w języku mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub w języku regionalnym oraz dla uczniów lub słuchaczy oddziałów i szkół, w których zajęcia edukacyjne są prowadzone w dwóch językach: polskim oraz języku mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języku regionalnym, będącym drugim językiem nauczania).

Przyznanie pierwszych trzech wag zależy od liczby uczniów należących do danej mniejszości narodowej lub etnicznej oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, dla uczniów pochodzenia romskiego. Natomiast waga P36 jest naliczana dla uczniów oddziałów i szkół z nauczaniem w języku mniejszości narodowej lub mniejszości etnicznej bądź w języku regionalnym oraz dla uczniów oddziałów i szkół, w których zajęcia edukacyjne prowadzone są w dwóch językach: polskim oraz języku mniejszości lub języku regionalnym, będącym drugim językiem nauczania.

Wspomniane wyżej wagi to tylko dodatkowe wagi na nauczanie języka mniejszości, natomiast każdy uczeń szkoły otrzymuje również tzw. standard finansowy A, który w roku 2025 wynosił 9.415,1831 zł oraz inne dodatkowe, jeżeli się do nich kwalifikuje (np. dodatkowe środki finansowe z tytułu specjalnych potrzeb edukacyjnych, dodatkowe środki finansowe dla uczniów szkół zawodowych, dodatkowe środki dla uczniów w szkołach na wsi lub w mieście do 5 tys. mieszkańców).

W latach 2015-2024 były to analogiczne rozporządzenia Ministra właściwego ds. oświaty i wychowania w zakresie podziału części oświatowej subwencji ogólnej[2].

Mniejszość żydowska (język hebrajski) – finansowanie w latach 2015-2025:

W bazie danych systemu informacji oświatowej (SIO), brak jest danych o nauczaniu języka jidysz. Gromadzona jest informacja o korzystaniu z nauczania języka mniejszości żydowskiej - hebrajskiego. W poniższej tabeli przedstawiona została liczba uczniów mniejszości żydowskiej uwzględnionych do podziału subwencji oświatowej/potrzeb oświatowych w latach 2015-2025 wraz z kwotą subwencji oświatowej/potrzeb oświatowych udzieloną jedynie w ramach wag dla uczniów należących do danej mniejszości narodowej lub etnicznej oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym zgodną z rozporządzeniami Ministra Edukacji w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej/łącznej kwoty potrzeb oświatowych dla jednostek samorządu terytorialnego na dane lata.

rok | liczba uczniów mniejszości żydowskiej uwzględnionych do podziału subwencji oświatowej/potrzeb oświatowych | kwota subwencji oświatowej/potrzeb oświatowych (w zł)

2025 | 330 | 1 554 841

2024 | 327 | 1 485 892

2023 | 359 | 1 740 586

2022 | 362 | 1 464 646

2021 | 345 | 1 431 792

2020 | 287 | 1 106 583

2019 | 344 | 1 303 449

2018 | 334 | 1 880 298

2017 | 372 | 1 699 060

2016 | 358 | 1 633 675

2015 | 298 | 1 428 909

W załączonym pliku „Liczba szkół z uczniami mniejszości uczącymi się języka hebrajskiego 2015-2025 - 27.04.2026.xlsx” przedstawiona została tabela z liczbą szkół z uczniami uczącymi się języka hebrajskiego jako języka mniejszości narodowej w dniu 30 września w latach szkolnych 2015/2016-2025/2026 w podziale na województwa oraz typy szkół, według stanu bazy danych SIO na dzień 26 kwietnia 2026 r.

W bazie danych SIO nie są gromadzone informacje o posiadaniu przez nauczycieli kwalifikacji do nauczania języka jidysz w szkołach. Zbierane są informacje ogólnie o posiadanych przez nauczycieli kwalifikacjach do nauczania języka mniejszości narodowej, etnicznej lub języka regionalnego, bez wyszczególnienia jaki to jest język mniejszości narodowej, etnicznej lub języka regionalnego.

Obowiązujące przepisy umożliwiają wprowadzenie języka jidysz do szkoły jako języka mniejszości narodowej, co wynika wprost z zapisów ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych. Natomiast w Rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków (Dz. U. z 2023 r. poz. 1120) przewidziano także wydawanie części drugiej świadectwa szkolnego promocyjnego i świadectwa ukończenia szkoły wypełnionego w języku danej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języku regionalnym. Symbol świadectwa zawiera na końcu dodatkowy znak "-" i literę albo litery wskazujące język danej mniejszości narodowej, etnicznej albo mniejszości posługującej się językiem regionalnym odpowiednio: B - białoruski, Cz - czeski, L - litewski, N - niemiecki, O - ormiański, Rs - rosyjski, S - słowacki, U - ukraiński, J (jidysz) albo Hr (hebrajski) - żydowski, Kr - karaimski, Ł - łemkowski, Rm - romski, T - tatarski i Ks - kaszubski.

W pozostałym zakresie pytań udzielono wyjaśnień w odpowiedzi na interpelację nr 16652.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu

[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1930.

[2] Analogicznie będą to następujące rozporządzenia:
2015 – Dz. U. z 2014 r. poz. 1977;
2016 – Dz. U. z 2015 r. poz. 2294;
2017 – Dz. U. z 2016 r. poz. 2298;
2018 – Dz. U. z 2017 r. poz. 2395;
2019 – Dz. U. z 2018 r. poz. 2446;
2020 – Dz. U. z 2019 r. poz. 2446;
2021 – Dz. U. z 2020 r. poz. 2384;
2022 – Dz. U. z 2021 r. poz. 2453;
2023 – Dz. U. z 2022 r. poz. 2820;
2024 – Dz. U. z 2023 r. poz. 2755.

Sekretarz stanu Tomasz Szymański, 13.05.2026

Odpowiedź na zapytanie nr 3398

w sprawie finansowania i aktualnego stanu nauczania języka jidysz w polskim systemie oświaty

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański

Warszawa, 13-05-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 16652 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie systemowych działań państwa na rzecz ochrony i rozwoju nauczania języka jidysz w polskim systemie oświaty oraz zapytanie numer 3398 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie finansowania i aktualnego stanu nauczania języka jidysz w polskim systemie oświaty, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

W opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) pytania zawarte w ww. interpelacji Pani Poseł wykraczają poza zakres kompetencyjny MSWiA, które realizuje zadania mające na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych lub zachowanie i rozwój języka regionalnego, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 1, 3-9 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym[1].

Minister SWiA, jako minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, jest organem administracji rządowej w sprawach objętych ustawą. Nie jest natomiast organem właściwym dla kwestii obejmujących funkcjonowanie polskiego systemu oświaty, w tym np. „stworzenia systemowych warunków dla nauczania języka jidysz w szkołach”.

Natomiast w odniesieniu do zapytania numer 3398 uprzejmie informuję, że Minister SWiA każdego roku na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy ogłasza zasady postępowania w sprawach dotyczących udzielania dotacji, o których mowa w art. 18 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z ww. przepisem prawa, dotacje celowe lub podmiotowe mogą być przeznaczone na:

1) działalność instytucji kulturalnych, ruchu artystycznego i twórczości mniejszości oraz imprez artystycznych mających istotne znaczenie dla kultury mniejszości;

2) inwestycje służące zachowaniu tożsamości kulturowej mniejszości;

3) wydawanie książek, czasopism, periodyków i druków ulotnych w językach mniejszości lub w języku polskim, w postaci drukowanej oraz w innych technikach zapisu obrazu i dźwięku;

4) wspieranie programów telewizyjnych i audycji radiowych realizowanych przez mniejszości;

5) ochronę miejsc związanych z kulturą mniejszości;

6) działalność świetlicową;

7) prowadzenie bibliotek oraz dokumentacji życia kulturalnego i artystycznego mniejszości;

8) edukację dzieci i młodzieży realizowaną w różnych formach;

9) propagowanie wiedzy o mniejszościach;

10) inne zadania zmierzające do osiągnięcia celów, o których mowa w ust. 1, w szczególności realizowane w ramach programów wieloletnich.

Powyższe zadania mogą być skierowane do jednej, konkretnej mniejszości (lub użytkowników języka regionalnego) lub szerokiego grona odbiorców, celem propagowania wiedzy o mniejszościach lub o języku regionalnym.

Każdorazowo Minister SWiA powołuje Komisję Ekspertów, którzy oceniają złożone, poprawne pod względem formalnym oferty realizacji zadań i rekomendują zadania do realizacji.

Ponadto, Minister SWiA na bieżąco publikuje na stronie internetowej[2] komunikaty o wszelkich zmianach zasad postępowania, o których była mowa wyżej.

Na ww. stronie internetowej, w zakładce „Wsparcie dla mniejszości”, są dostępne wykazy dotacji celowych i podmiotowych poczynając od 2018 r. Wykazy zawierają m.in. tytuły zadań oraz przypisane im kwoty środków finansowych.

Główni beneficjenci przyznanych w latach 2015-2026 dotacji z części 43. budżetu państwa – wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne, związanych z nauczaniem języka jidysz, ale przede wszystkim z edukacją dotyczącą kultury jidysz, to:

wpisany do Rejestru instytucji kultury Miasta Stołecznego Warszawy „Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich – Centrum Kultury Jidysz”. Centrum jest jedynym działającym w Polsce nieakademickim ośrodkiem kulturalnym, zajmującym się upowszechnianiem języka i kultury Żydów aszkenazyjskich, pokazywaniem ich bogactwa oraz związków z kulturą i dziedzictwem polskim. Dzięki ofercie nauczania języków żydowskich połączonej z konwersacjami i warsztatami muzycznymi odpowiada zarówno na potrzeby mniejszości żydowskiej w zakresie pielęgnowania języka, kultury i tradycji oraz wszystkich zainteresowanych lokalną historią i kulturą mniejszości żydowskiej w Polsce. Oprócz programu ukierunkowanego na nauczanie języka, Centrum oferuje także liczne zajęcia poświęcone tematom związanym z historią i kulturą Żydów polskich (np. cieszące się dużym zainteresowaniem wykłady monograficzne, historia Żydów w Polsce, literatura polskich Żydów) oraz ok. 200 zajęć warsztatowych (warsztaty tańca żydowskiego, kuchnia żydowska, warsztaty piosenki żydowskiej, warsztaty sztuki żydowskiej, literatura jidysz). Liczba odbiorców tych zadań wynosi od kilkudziesięciu do kilkuset osób rocznie.

Fundacja Shalom, organizator m.in. corocznych kursów języka jidysz w Łodzi. W ramach zadania są zorganizowane lektoraty języka jidysz na różnych poziomach zaawansowania. Poza nauką języka obejmującą czytanie, pisanie oraz mówienie, uczestnicy mają również możliwość poznania kultury, literatury, historii i tradycji Żydów polskich. Liczba odbiorców tego zadania waha się rocznie w granicach 60 osób. Wielu słuchaczy to studenci i doktoranci polskich uczelni, którzy wykorzystują znajomość języka jidysz w swoich badaniach.

Należy także zwrócić uwagę na corocznie organizowany trzytygodniowy projekt – Międzynarodowe Letnie Seminarium Języka i Kultury Jidysz (w 2026 r. odbędzie się XXIV edycja). Projekt obejmuje m.in. program kursów jidysz na 4 poziomach zaawansowania, wykładów, warsztatów specjalistycznych, konwersacji i innych aktywności ukierunkowanych na język i kulturę jidysz. Jego zasięg to około 60 odbiorców, w tym należących do mniejszości żydowskiej.

Warto wspomnieć również o cyklu spotkań, warsztatów i wykładów poświęconych kulturze jidysz w ramach Festiwalu Kultury Żydowskiej Warszawa Singera (w 2026 r. odbędzie się XXIII edycja festiwalu). W wydarzeniach organizowanych w ramach cyklu corocznie uczestniczy około 3500 osób. Cykl spotkań, warsztatów i wykładów poświęconych kulturze jidysz w ramach Festiwalu Kultury Żydowskiej „Warszawa Singera” jest organizowany, aby promować wiedzę o kulturze jidysz, historii i tradycji Żydów polskich oraz umożliwić szerszej publiczności kontakt z wielowiekowym dziedzictwem kultury Żydów polskich, a także z żywą obecnością języka jidysz.

Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, wydawca miesięcznika „Słowo Żydowskie/Dos Jidisze Wort”, w którym poruszane są tematy społeczno-kulturalne i historyczne, istotne dla mniejszości żydowskiej. Jest to najstarszy tytuł prasy żydowskiej wydawany w Polsce, jako „Słowo Żydowskie” od 1992 r., a wcześniej pod innym tytułem „Fołks-Sztyme” od 1946 r. Prezentowane na łamach periodyku materiały są drukowane w językach polskim i jidysz. Miesięcznik jest obecnie jedynym w Polsce tytułem drukującym w nakładzie 1000 egz. cykliczne treści w języku jidysz.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że wiele realizowanych zadań, współfinansowanych przez Ministra SWiA, związanych z popularyzacją kultury i tradycji Żydów polskich, często prezentuje wybrane aspekty unikalnej kultury jidysz (w tym języka). Prowadzone przez Stowarzyszenie Chór Żydowski „CLIL” warsztaty muzyczne, związane z jego planami artystycznymi i koncertowymi, w których repertuar chóru obejmuje utwory wykonywane w językach jidisz, hebrajskim, ladino i polskim, oraz Festiwale: „Lubliner” corocznie organizowany w Lublinie przez Fundację Ner Tamid, czy też białostocki „Zachor” organizowany przez Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska-Izrael, są tego najlepszym przykładem.

W załączeniu przekazuję tabelaryczne zestawienie zadań publicznych – zleconych do realizacji w 2015 r. przez Ministra Administracji i Cyfryzacji, a w latach 2016-2026 przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji – związanych z nauczaniem języka jidysz oraz edukacją dotyczącą języka i kultury jidysz.

Z poważaniem

z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. z 2026 r. poz. 75, dalej – ustawa.

[2] https://www.gov.pl/web/mniejszosci-narodowe-i-etniczne