Interpelacja nr 19205

Sekretarz stanu Czesław Mroczek, 07.09.2026

Odpowiedź na interpelację nr 19205

w sprawie przeciwdziałania przestępstwom z nienawiści i przemocy wobec obywateli Ukrainy w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem trzech ataków we Wrocławiu w okresie od 21 czerwca do 26 lipca 2026 r.

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek

Warszawa, 07-09-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 19205 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie przeciwdziałania przestępstwom z nienawiści i przemocy wobec obywateli Ukrainy w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem trzech ataków we Wrocławiu w okresie od 21 czerwca do 26 lipca 2026 r. uprzejmie przedstawiam informacje, pozostające w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA).

Zgodnie z ustawą z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji[1] do podstawowych zadań tej formacji należy między innymi ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz wykrywanie przestępstw i wykroczeń, a także ściganie ich sprawców.

Postępowania dotyczące każdego z przestępstw procedowane są zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego[2]. Ponadto postępowania dotyczące przestępstw motywowanych uprzedzeniami są prowadzone zgodnie z wytycznymi Prokuratora Generalnego w sprawie prowadzenia postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami z 5 marca 2025 r. W dokumencie tym zawarto m.in. wskazówki, jakimi należy kierować się dokonując prawnokarnej oceny czynu oraz wskazówki odnoszące się do sposobu prowadzenia postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami, w tym również sposobu zabezpieczania, utrwalania i prowadzenia oględzin materiału dowodowego. Funkcjonariusz Policji, w trakcie przyjmowania zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania pokrzywdzonego ustala okoliczności zdarzenia pod kątem jego charakteru, uwzględniając kwestie motywacji sprawcy, a wszelkie ustalone okoliczności zostają utrwalone w sporządzonej dokumentacji procesowej. Czynności z udziałem pokrzywdzonego są wykonywane z najwyższą starannością w zakresie poszanowania jego godności, w sposób zapobiegający wtórnej wiktymizacji.

W każdym postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przeciwko osobie, informacje o karalności podejrzanego pozyskiwane są z Krajowego Rejestru Karnego, co ma kluczowe znaczenie przy przyjmowaniu właściwej kwalifikacji prawnej czynu, np. w związku z recydywą, a także później, na etapie postępowania sądowego przy wymierzaniu kary oskarżonemu.

Należy zauważyć, że w przypadku składania zawiadomienia o przestępstwie, jeżeli wymagają tego okoliczności i zawiadamiający nie włada językiem polskim, organ procesowy ma obowiązek zapewnić do przeprowadzenia czynności biegłego tłumacza. Osoby pokrzywdzone mogą również skorzystać z przygotowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości „Poradnika osoby pokrzywdzonej”, który jest źródłem informacji na temat przysługujących praw, sposobu zawiadomienia o przestępstwie, przebiegu postępowania oraz dostępnych formach pomocy i wsparcia.

Jednocześnie informuję, że Policja podejmuje działania mające na celu efektywne zwalczanie przestępstw motywowanych uprzedzeniami. Powołani w tym celu krajowi koordynatorzy, we współpracy z koordynatorami z komend wojewódzkich (oraz Komendy Stołecznej) Policji monitorują wszczęte i zakończone postępowania przygotowawcze z tego obszaru. Gromadzone przez nich dane są wykorzystywane między innymi do rozpoznania skali zjawiska, sposobów działania sprawców oraz potrzeb szkoleniowych funkcjonariuszy Policji.

Przywołane powyżej Wytyczne w sprawie prowadzenia postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami odnoszą się m.in. do sposobu prowadzenia czynności z udziałem osób pokrzywdzonych. Wskazano w nich na konieczność poszanowania godności osoby pokrzywdzonej, uwzględniania jej szczególnej sytuacji oraz podejmowania działań ograniczających ryzyko wtórnej wiktymizacji. Dodatkowo, w celu zwiększenia specjalizacji w prowadzeniu tego rodzaju spraw, rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lutego 2026 r. w sprawie określenia jednostek organizacyjnych prokuratury właściwych do prowadzenia postępowań w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami[3] wyznaczono jednostki organizacyjne prokuratury właściwe do prowadzenia postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami. Rozwiązanie to ma służyć skupieniu takich postępowań w jednostkach posiadających odpowiednie doświadczenie oraz przygotowanie do prowadzenia spraw o tym charakterze. W konsekwencji powyższego utworzono sieć około 100 wyspecjalizowanych prokuratorów w 49 prokuraturach w całym kraju. Prokuratorzy będą również systematycznie podnosić swoje kwalifikacje we współpracy z Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury. Dodatkowo Prokurator Generalny 11 lutego 2026 r. wydał zarządzenie Nr 4/26 w sprawie wyznaczenia prokuratorów do prowadzenia i nadzorowania postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami, które stanowi kolejny element wzmacniający skuteczność działań organów ścigania w tym obszarze.

Oceniając charakter zdarzenia i przyjmując wstępną kwalifikację czynu, Policja kieruje się przepisami rozporządzenia, w którym w § 2 wymieniono katalog tzw. znamionowych występków motywowanych uprzedzeniami oraz występków, których okoliczności popełnienia wskazują, że jest to przestępstwo motywowane uprzedzeniami:

znamionowe występki – art. 119 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1996 r. - Kodeks karny[4] (przemoc i groźba bezprawna), art. 126a k.k. (publiczne nawoływanie do przestępstwa), art. 133 k.k. (znieważenie narodu lub państwa polskiego), art. 194 k.k. (ograniczenie w prawach ze względu na wyznaniowość, bezwyznaniowość), art. 256 § 1, 1a i 2 k.k. (propagowanie faszyzmu, komunizmu, nawoływanie do nienawiści) oraz art. 257 k.k. (znieważanie, naruszenie nietykalności cielesnej);

występki, których okoliczności popełnienia wskazują, że jest to przestępstwo motywowane uprzedzeniami – art. 117 § 3 k.k. (publiczne nawoływanie do wszczęcia wojny napastniczej), art. 137 k.k. (publiczne niszczenie na terytorium RP godła, sztandaru, chorągwi państwa polskiego lub państwa obcego), art. 157 § 1 i 2 k.k. (średni i lekki uszczerbek na zdrowiu), art. 158 k.k. (bójka i pobicie), art. 190 § 1 k.k. (groźba karalna), art. 190a §1 i 2 k.k. (uporczywe nękanie, kradzież tożsamości), art. 195 § 1 k.k. (przeszkadzanie aktom religijnym), art. 196 k.k. (obraza uczuć religijnych), art. 212 § 1 i 2 k.k. (zniesławienie), art. 216 § 1 i 2 k.k. (znieważenie), art. 217 § 1 k.k. (naruszenie nietykalności cielesnej), art. 255 k.k. (publiczne nawoływanie do występku lub przestępstwa), art. 261 k.k. (znieważenie pomnika), art. 262 § 1 k.k. (zbezczeszczenie zwłok), art. 288 § 1 k.k. (zniszczenie, uszkodzenie rzeczy), art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego[5].

Należy podkreślić, że zapobieganie przestępstwom motywowanym uprzedzeniami, zostało wpisane do Priorytetów Komendanta Głównego Policji na lata 2026–2028, tj. „Wzmacnianie bezpieczeństwa społeczności lokalnej poprzez zapobieganie i zwalczanie kluczowych rodzajów przestępstw”, w ramach którego jednym z obszarów jest „Rozpoznawanie i zwalczanie przestępczości noszącej znamiona czynów motywowanych uprzedzeniami”. W związku z powyższym, w Komendzie Głównej Policji opracowano plan pn. „Wzmocnienie potencjału Policji w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami na lata 2026–2029” (dalej również jako: Plan). Stanowi on jeden z kolejnych komponentów zwiększenia kompetencji zawodowych funkcjonariuszy Policji zajmujących się zapobieganiem i zwalczaniem tego rodzaju przestępczości, poprzez cykliczne szkolenia oraz jest on spójny z ww. zarządzeniem Nr 4/26 Prokuratora Generalnego. W ramach Planu, poza koordynatorami wojewódzkimi (Stołecznym), w jednostkach organizacyjnych Policji szczebla miejskiego, powiatowego oraz rejonowego wyznaczono liderów ds. przestępstw motywowanych uprzedzeniami, którzy specjalizują się w prowadzeniu przedmiotowych postępowań przygotowawczych oraz współpracują z prokuratorami Prokuratur Rejonowych, wyznaczonych zgodnie z rozporządzeniem.

Dotychczas w ramach Planu przeszkolono 1 305 funkcjonariuszy Policji i planowane są kolejne szkolenia. Ponadto w 2025 r. prokurator specjalizujący się w prowadzeniu postępowań przygotowawczych w obszarze tej kategorii przestępstw, przeprowadził szkolenia dla funkcjonariuszy Policji z garnizonu stołecznego, pomorskiego i dolnośląskiego, w których łącznie uczestniczyło 170 policjantów.

W ramach zawartego porozumienia między Komendantem Głównym Policji a Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN od 2023 r. do chwili obecnej, z tematyki zapobiegania i walki z antysemityzmem oraz ochrony praw człowieka i równego traktowania, przeszkolono około 2 200 policjantów.

Niezależnie od powyższego również Ministerstwo SWiA prowadzi działania edukacyjne i profilaktyczne ukierunkowane na podnoszenie świadomości społecznej w zakresie przeciwdziałania mowie nienawiści i hejtowi.

W 2024 r. Minister SWiA zlecił oraz zapewnił finansowanie dwudniowej konferencji dla funkcjonariuszy Policji i Straży Granicznej pt. „Wyzwania XXI wieku – mowa nienawiści i przestępstwa w cyberprzestrzeni”. W wydarzeniu uczestniczyli funkcjonariusze, którzy w swojej pracy zajmują się przestępstwami motywowanymi nienawiścią. Celem konferencji było:

podniesienie kompetencji w rozpoznawaniu i zwalczaniu mowy nienawiści oraz cyberprzemocy;

skuteczniejsza ochrona ofiar i szybsze reagowanie na zagrożenia;

zwiększenie świadomości funkcjonariuszy na temat skali i skutków mowy nienawiści i cyberprzemocy;

ujednolicenie procedur postępowania; rozwój działań profilaktycznych i prewencyjnych ograniczających liczbę incydentów;

dostosowanie wiedzy i metod działania do nowych technologii;

budowanie zaufania społecznego do Policji i Straży Granicznej;

wzmocnienie współpracy obu formacji z organizacjami pozarządowymi, placówkami edukacyjnymi i innymi instytucjami.

W 2025 r. Minister SWiA zlecił organizację ogólnopolskiej kampanii „Słowo ma znaczenie”, której celem było zwrócenie uwagi na wpływ mowy nienawiści na bezpieczeństwo społeczne oraz konsekwencje prawne i społeczne zachowań motywowanych uprzedzeniami. Kampania promowała odpowiedzialną komunikację, poszanowanie godności drugiego człowieka oraz reagowanie na przejawy mowy nienawiści, zachęcając świadków takich zdarzeń do właściwej reakcji i zgłaszania przypadków naruszania prawa. W ramach kampanii zostały opracowane materiały – edukacyjne, graficzne i audiowizualne (spot kampanii, rolki i posty w mediach społecznościowych, strona internetowa, artykuły, scenariusze zajęć) – dostosowane do różnych odbiorców, które zostały rozpowszechnione za pomocą mediów społecznościowych i innych nowoczesnych kanałów komunikacji, z zachowaniem zasad dostępności cyfrowej i komunikacyjnej. Materiały te są dostępne do wykorzystania przez wszystkich zainteresowanych prowadzeniem działań edukacyjnych i profilaktycznych pod następującymi linkami: https://growspace.pl/kampania-slowo-ma-znaczenie/; http://www.slowomaznaczenie.pl/.

W odniesieniu do wydarzeń, o których mowa w interpelacji Pani Poseł informuję, że w przedmiotowych sprawach Prokuratura Rejonowa dla Wrocławia Śródmieście prowadzi następujące postępowania:

sygn. akt 4362-0.Ds.1794.2026 – w związku ze zdarzeniem w dniu 21 czerwca 2026 r. przy ul. Grabiszyńskiej 9 (o czyny z art. 119 § 1 k.k., art. 257 k.k. i art. 160 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 57a § 1k.k., a także o czyn z art. 226 § 1 k.k.);

sygn. akt 4362-0.Ds.2041.2026 – w związku ze zdarzeniem w dniu 4 lipca 2026 r. (o czyn z art. 158 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.);

sygn. akt 4362-1.Ds.168.2026 – w związku ze zdarzeniem w dniu 26 lipca 2026 r. przy ul. Okulickiego 19 (o czyny z art. 119 § 1 k.k. w zw. z art. 257 k.k. i art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 57a § 1 k.k.).

Ponadto w załączeniu przesyłam, gromadzone przez Policję, dane statystyczne (według stanu na 18 sierpnia 2026 r.). Jednocześnie należy zauważyć, że do 31 grudnia 2025 r. w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji gromadzone były dane z 7 kwalifikacji prawnych, tj. art. 118 k.k., art. 119 § 1 k.k., art. 126a k.k., art. 194 k.k., art. 256 § 1, 1a, 2 k.k., art. 257 k.k. oraz art. 55 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu[6]. Natomiast od 1 stycznia 2026 r. dane te są gromadzone z 22 kwalifikacji prawnych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia jednostek organizacyjnych prokuratury właściwych do prowadzenia postępowań w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami, tj. art. 119 § 1 k.k., art. 126a k.k., art. 133 k.k., art. 194 k.k., art. 256 § 1, 1a i 2 k.k. oraz art. 257 k.k.; art. 117 § 3 k.k., art. 137 k.k., art. 157 § 1 i 2 k.k., art. 158 k.k., art. 190 § 1 k.k., art. 190a § 1 i 2 k.k., art. 195 § 1 k.k., art. 196 k.k., art. 212 § 1 i 2 k.k., art. 216 § 1 i 2 k.k., art. 217 § 1 k.k., art. 255 k.k., art. 261 k.k., art. 262 § 1 k.k., art. 288 § 1 k.k., art. 16 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. W związku z powyższym zbiór danych za 2026 r. obejmuje szerszy katalog czynów niż w latach wcześniejszych, a bezpośrednie porównanie liczebności zdarzeń, postępowań lub innych wskaźników między okresem przed i po zmianie nie odzwierciedla rzeczywistej dynamiki zjawisk, lecz w dużej mierze zmianę definicji zbioru danych. W tym kontekście należy zastrzec, że jakiekolwiek wnioski formułowane na podstawie porównania danych za 2026 r. z danymi z lat ubiegłych powinny być traktowane z dużą ostrożnością i opatrzone stosownym zastrzeżeniem o braku pełnej porównywalności.

Z poważaniem

z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 636, z późn. zm.

[2] Dz. U. z 2026 r. poz. 490, z późn. zm.

[3] Dz. U. poz. 140, dalej również jako: rozporządzenie.

[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm., dalej również jako: k.k.

[5] Dz. U. z 2025 r. poz. 514

[6] Dz. U. z 2023 r. poz. 102