Interpelacja nr 18753

Szanowna Pani Minister,

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zatrudnia około 43 tys. pracowników w centrali, oddziałach, inspektoratach i biurach terenowych na obszarze całego kraju. Jest jedną z najważniejszych instytucji publicznych, od której sprawności zależą terminowa wypłata świadczeń, prawidłowe rozliczanie składek oraz obsługa milionów obywateli i przedsiębiorców. Każda zmiana przepisów dotyczących składek, emerytur, rent, zasiłków lub nowych świadczeń oznacza w praktyce konieczność zmiany systemów informatycznych, przeszkolenia pracowników, opracowania procedur, przygotowania informacji dla klientów oraz obsługi dodatkowych wniosków.

W ostatnich latach ZUS powierzano kolejne zadania wykraczające poza jego tradycyjną działalność. Od 2026 r. zakład realizuje m.in. obowiązki związane z wydawaniem zaświadczeń potrzebnych do ustalania stażu pracy z uwzględnieniem okresów wykonywania umów cywilnoprawnych i prowadzenia działalności gospodarczej.

Nowe rozwiązania są często przedstawiane przez rząd jako proste usługi elektroniczne. Za każdym systemem stoją jednak pracownicy odpowiedzialni za weryfikację danych, rozpatrywanie nietypowych przypadków, udzielanie wyjaśnień, poprawianie błędów oraz prowadzenie postępowań odwoławczych.

Nie można stale zwiększać zakresu obowiązków instytucji zatrudniającej około 43 tys. osób bez zapewnienia odpowiednich kadr i trwałego zwiększenia funduszu wynagrodzeń. Taka polityka prowadzi do przeciążenia pracowników i może obniżać jakość realizacji podstawowych zadań zakładu.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Jakie nowe zadania ustawowe powierzono ZUS od początku 2024 r.?

Czy przed przyjęciem poszczególnych ustaw przeprowadzano ocenę ich wpływu na zatrudnienie i obciążenie pracowników zakładu?

Jakie dodatkowe środki finansowe oraz ile etatów przyznano ZUS na realizację każdego z nowych zadań?

Ile dodatkowych spraw i wniosków wpłynęło do ZUS w związku z realizacją nowych obowiązków?

Jakie zasoby kadrowe i finansowe przeznaczono na obsługę nowych zasad ustalania stażu pracy oraz wydawanie związanych z nimi zaświadczeń?

Czy realizacja nowych programów spowodowała przesuwanie pracowników z zadań dotyczących emerytur, rent, zasiłków, kontroli lub obsługi płatników?

Czy po przekazaniu ZUS kolejnych obowiązków wydłużył się czas rozpatrywania jego podstawowych spraw?

Czy ministerstwo konsultuje z pracownikami i organizacjami związkowymi skutki kadrowe projektów ustaw powierzających zakładowi nowe zadania?

Jakie kolejne obowiązki rząd zamierza przekazać ZUS w latach 2026-2027 i jakie środki zostaną zabezpieczone na ich realizację?

Czy rząd przyjmie zasadę, zgodnie z którą każde nowe zadanie ustawowe dla ZUS będzie wiązało się z proporcjonalnym zwiększeniem finansowania i zasobów kadrowych?

ZUS nie jest instytucją dysponującą nieograniczonymi zasobami. Za każdą nową usługą i każdym kolejnym programem stoją pracownicy, których liczba, czas pracy i możliwości mają swoje granice.

Z wyrazami szacunku

Olga Semeniuk-Patkowska