Interpelacja nr 12196

Szanowny Panie Ministrze,

Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego (MSPO) w Kielcach jest jednym z najważniejszych wydarzeń branży zbrojeniowej w Europie Środkowo-Wschodniej. Zgodnie z informacjami organizatorów, targi stanowią miejsce prezentacji najnowocześniejszych technologii wojskowych, służą wymianie doświadczeń między producentami w tym zakresie a odbiorcami, a także sprzyjają zacieśnieniu współpracy międzynarodowej w obszarze bezpieczeństwa i obronności.

Choć sama idea takiego spotkania nie jest w założeniu kontrowersyjna, to krytycznie należy ocenić udział izraelskich firm zbrojeniowych w tym wydarzeniu. Są to przedsiębiorstwa, które zaopatrują w uzbrojenie izraelską armię, a ta z kolei wykorzystuje je do zbrodniczych ataków na ludność cywilną w Strefie Gazy. Organizacje międzynarodowe takie jak Amnesty International czy Human Rights Watch wskazują na poważne ryzyko naruszeń przez Izrael prawa międzynarodowego humanitarnego, w tym Konwencji Genewskich z 1949 roku oraz ich protokołów dodatkowych, których stroną dodatkową jest również Rzeczpospolita Polska. Narzędziami do popełniania tych naruszeń jest broń dostarczana właśnie przez firmy wystawiające się na MSPO w Kielcach.

Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa ..., Polska ma prawo i obowiązek kontrolować oraz ograniczać handel uzbrojeniem w przypadkach, gdy istnieje uzasadniona obawa, że sprzęt wojskowy mógłby zostać użyty niezgodnie z prawem międzynarodowym. Polska, jako członek Unii Europejskiej, związana jest także wspólnym stanowiskiem Rady Europejskiej 2008/944/WPZiB określającym kryteria kontroli eksportu uzbrojenia w tym kryterium przestrzegania praw człowieka i prawa humanitarnego w państwie odbiory.

W takiej sytuacji należy stwierdzić, że udział izraelskich firm zbrojeniowych w MSPO w Kielcach jest sprzeczny z obowiązującymi prawami i wartościami, jakie deklaruje Polska na arenie międzynarodowej. Promowanie uzbrojenia, co do którego istnieją poważne zarzuty dotyczące użycia go wobec ludności cywilnej, może godzić w autorytet naszego kraju, a także rodzić pytania o konsekwencje polskiej polityki w zakresie ochrony praw człowieka i prawa międzynarodowego.

W związku zwracam się do Ministerstwa Obrony Narodowej z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo jest świadome udziału w MSPO w Kielcach izraelskich firm zbrojeniowych, które dostarczają sprzęt armii działającej niezgodnie z prawem międzynarodowym i prawem humanitarnym?

2. Czy istnieją procedury umożliwiające wykluczenie z udziału w MSPO podmiotów, co do których istnieją poważne zastrzeżenia dotyczące łamania praw człowieka lub używania uzbrojenia wobec ludności cywilnej?

3. Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapewnić, że udział zagranicznych firm zbrojeniowych na targach w Polsce jest zgodny z wartościami i zobowiązaniami wynikającymi z prawa międzynarodowego?

Z poważaniem

Franciszek Sterczewski