Interpelacja nr 10730

Szanowny Panie Premierze,

z najwyższym niepokojem przyjąłem wypowiedź minister ds. społeczeństwa obywatelskiego Adriany Porowskiej wygłoszoną 1 lipca 2025 r. w programie „Tłit” Wirtualnej Polski, w której:

- podważyła ona prawo obywateli do pokojowego organizowania się i patrolowania terenów przygranicznych,
- zapowiedziała interwencję administracyjną wobec tych obywateli,
- użyła obraźliwych i politycznie motywowanych określeń wobec organizatora społecznego Roberta Bąkiewicz, zarzucając mu m.in. „podsycanie nastrojów” i „realizowanie politycznego zamówienia”.

Wypowiedzi te w sposób jednoznaczny wpisują się w próbę delegitymizowania działań obywatelskich, które mają na celu uzupełnienie – a nie zastąpienie – działań państwa w sytuacji narastającego napięcia na granicy polsko-niemieckiej.

Przypominam:

1) art. 12 Konstytucji RP gwarantuje wolność tworzenia i działania stowarzyszeń,
2) art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji chroni wolność działania obywateli, o ile nie narusza ona wolności innych,
3) żadne znane przepisy nie zakazują obywatelom przemieszczania się, obserwowania i dokumentowania sytuacji publicznej – również w pasie przygranicznym, o ile nie łamią prawa (np. nie dokonują zatrzymań siłowych).

Tymczasem minister Porowska:

- bez żadnych podstaw prawnych insynuuje, że zwykli obywatele nie mają prawa znajdować się przy granicy i prowadzić działań o charakterze obserwacyjnym,
- twierdzi, że zamierza wysłać pisma do MSWiA, co może być traktowane jako forma nacisku politycznego na służby,
- odmawia obywatelom prawa do niepokoju i samoorganizacji, jednocześnie zarzucając, że „podsycanie emocji” ma charakter „głupi” i „nieodpowiedzialny” – mimo że ten niepokój wynika wprost z doniesień medialnych i sytuacji międzynarodowej.

Zwracam uwagę, że minister Porowska nie wypowiadała się dotąd równie stanowczo wobec:

- licznych przypadków przekraczania granicy przez nielegalnych migrantów,
- braku skutecznych reakcji rządu na te zdarzenia,
- ani wobec osób publicznych i polityków, którzy bagatelizują zagrożenia, mimo realnych obaw społecznych.

Jej jednostronna reakcja wskazuje na próbę stłumienia oddolnych działań społecznych, które są legalne, pokojowe i oparte na konstytucyjnej wolności zrzeszania się.

Polacy mają prawo czuć niepokój. Mają prawo się samoorganizować. Mają prawo obserwować swoje państwo. Zabranianie tego lub straszenie za to obywateli – to pierwszy krok do autorytaryzmu. Rząd nie może być zainteresowany wyłącznie ochroną własnego wizerunku, ale przede wszystkim ochroną granic i bezpieczeństwa obywateli.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:

Czy MSWiA otrzymało oficjalne pismo od minister Porowskiej dotyczące „interwencji” wobec obywatelskich patroli granicznych? Jeśli tak – jakie są jego zakres i treść?

Na jakiej podstawie prawnej minister Porowska twierdzi, że obywatele „nie mają prawa znajdować się przy granicy” – czy istnieje zakaz prowadzenia działań obserwacyjnych i dokumentacyjnych przez osoby cywilne?

Czy rząd uznaje, że społeczeństwo obywatelskie ma prawo do samoorganizacji w obszarach newralgicznych (np. przy granicy), gdy społeczne zaniepokojenie jest wysokie?

Czy rząd rozważa uregulowanie działalności społecznych patroli w sposób, który umożliwi ich legalne funkcjonowanie przy zachowaniu nadzoru państwowego?

Czy minister Porowska działała z upoważnienia Rady Ministrów lub MSWiA, wypowiadając się w sposób zbliżony do politycznej groźby wobec obywateli?

Czy rząd zamierza wyjaśnić obywatelom, w jakim zakresie mogą oni działać przy granicy – aby nie dopuścić do nadużyć, ale też nie tłumić działań legalnych i patriotycznych?

Czy minister Porowska lub inny członek rządu planuje przeprowadzenie niezależnego monitoringu sytuacji migracyjnej przy granicy polsko-niemieckiej – skoro tak ostro wypowiada się o działaniach obywatelskich?

Czy Pan Premier zamierza wyciągnąć konsekwencje w stosunku do minister ds. społeczeństwa obywatelskiego za jej antyobywatelskie wypowiedzi?