Wystąpienie: Tadeusz Tomaszewski

Oświadczenie poselskie w sprawie przyszłości polityki spójności po 2027 r.

Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski, SGiPW, z niepokojem obserwuje kierunek dyskusji dotyczącej kształtu polityki spójności Unii Europejskiej po roku 2027. Z dostępnych informacji i prognoz wynika, że planowane zmiany mogą prowadzić do zwiększenia centralizacji zarządzania środkami unijnymi, co w konsekwencji ograniczyłoby autonomię samorządów województw, powiatów i gmin w zakresie planowania oraz wydatkowania funduszy europejskich. Pojawiające się założenia nowej perspektywy finansowej UE 2028-2034 wskazują na możliwość konsolidacji środków w ramach jednego planu krajowego oraz zwiększenia elastyczności w przesuwaniu funduszy pomiędzy priorytetami. W praktyce może to oznaczać marginalizację szczebla regionalnego i lokalnego w procesie decyzyjnym. Takie rozwiązanie stoi w sprzeczności z zasadą partnerstwa oraz ideą wielopoziomowego zarządzania, które dotychczas stanowiły fundament polityki spójności i skuteczności inwestycji samorządowych. SGiPW wyraża zaniepokojenie wobec działań prowadzących do ograniczenia roli samorządów terytorialnych w programowaniu i realizacji polityki spójności. Centralizacja środków może spowodować spadek efektywności inwestycji i utratę możliwości dostosowania działań do specyfiki regionalnej i lokalnej. Stowarzyszenie apeluje o utrzymanie i wzmocnienie zasady partnerstwa, która gwarantuje udział samorządów we współdecydowaniu o priorytetach, alokacjach i zasadach wdrażania funduszy europejskich. Rozwój terytorialny i lokalny powinien pozostać jednym z kluczowych celów polityki spójności. Nowe mechanizmy finansowe nie mogą prowadzić do pomniejszenia roli regionów i gmin w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju. W ocenie stowarzyszenia regionalne programy operacyjne, lub ich przyszłe odpowiedniki, powinny pozostać podstawowym narzędziem realizacji polityki rozwoju w województwach, z zachowaniem odpowiednich kompetencji i decyzyjności po stronie instytucji zarządzających na poziomie regionalnym. Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania, postulują o utrzymanie gwarancji udziału samorządów wszystkich szczebli w programowaniu i monitorowaniu polityki spójności; zabezpieczenie odpowiednich alokacji środków finansowych na poziomie województw, powiatów i gmin; zachowanie i rozwój instrumentów terytorialnych ZIT, RLKS, ITI, umożliwiających skuteczne planowanie inwestycji lokalnych; wprowadzenie przejrzystych i stabilnych zasad wdrażania oraz finansowania projektów samorządowych; współpracę z rządem RP, partnerami europejskimi i komitetem regionów w celu obrony roli samorządów w polityce spójności UE. Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski apeluje o utrzymanie dotychczasowego modelu wielopoziomowego zarządzania polityką spójności, który od lat przyczynia się do równomiernego rozwoju kraju i wzmacniania samorządności lokalnej.