Wystąpienie: Barbara Okuła

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polska 2050 przedstawiam stanowisko wobec poselskiego projektu uchwały upamiętniającej 60. rocznicę orędzia pojednania, listu wystosowanego przez Episkopat Polski do Episkopatu Niemiec, dokumentu, który w roku 1965 stał się aktem odwagi i moralnego przełomu. Ten list był czymś więcej niż deklaracją. Był wyborem kierunku. W czasach, gdy Europa była podzielona, a pamięć wojny nadal bolesna, padły słowa przekraczające ówczesne schematy: udzielamy wybaczenia i prosimy o nie. Dziś, 60 lat później, te słowa nadal brzmią mocno, bo przypominają, że pojednanie nie zaczyna się od polityki ani granic, lecz od decyzji człowieka, by przerwać łańcuch wrogości.

Orędzie było ryzykowne. Spotkało się z gwałtowną reakcją władz PRL i części społeczeństwa, które nie było gotowe przyjąć tak radykalnego gestu. A jednak to właśnie ten gest stał się fundamentem późniejszego dialogu polsko-niemieckiego. Bez niego nie byłoby wspólnych inicjatyw, wymiany młodzieży, współpracy samorządów, a przede wszystkim tego, co najważniejsze - realnej zmiany świadomości po obu stronach granicy.

Dziś w debacie publicznej często mówimy o bezpieczeństwie, o wartościach, o interesach narodowych. Orędzie przypomina nam, że odwaga moralna także jest elementem bezpieczeństwa. Buduje stabilność, bo tworzy zaufanie. Prawdziwy pokój rodzi się ze szczerego dialogu - te słowa kard. Bolesława Kominka, współautora listu, są nadal aktualne. Upamiętniając tę rocznicę, nie idealizujemy historii. Wręcz przeciwnie, ten akt był mocny właśnie dlatego, że wypowiedziano go w prawdzie o zbrodniach, krzywdach i cierpieniu. Pojednanie nie wymazuje pamięci. Pojednanie pozwala ją udźwignąć.

Dlatego nasz klub opowiada się za przyjęciem uchwały. Uważamy, że Sejm ma obowiązek przypominać o momentach, które budowały europejskie myślenie o pokoju. Dziś, w czasach nowych zagrożeń i powracających nacjonalizmów, warto powrócić do słów z 1965 r. jako drogowskazu. Wybaczenie nie jest zapomnieniem. Wybaczenie jest decyzją, by iść naprzód. Tylko pozwalając na odłożenie ciężaru przeszłości, można skupić się na przyszłości bez szkody dla siebie. Przebaczenie to sposób na odzyskanie wolności i spokoju, nie akceptacja złego zachowania. Orędzie pojednania pokazało, że odwaga moralna może wyprzedzać politykę i kształtować przyszłość.

W imieniu klubu Polska 2050 wyrażam poparcie dla projektu. Niech uchwała będzie nie tylko wspomnieniem historycznego gestu, ale także przypomnieniem, że odpowiedzialność za wspólnotę narodową i europejską wymaga pamięci o przeszłości, a nie podsycania nienawiści, bo pokój i bezpieczeństwo możemy osiągnąć przede wszystkim poprzez dialog. Dziękuję. (Oklaski)