Wystąpienie: Elżbieta Gapińska

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z ogromną, ogromną przyjemnością, tym bardziej że wiem, że na galerii jest rodzina Adama Chętnika, w imieniu komisji kultury składam sprawozdanie komisji kultury.

Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:

Przywitajmy bardzo serdecznie rodzinę pana Adama Chętnika. (Oklaski)

Poseł Sprawozdawca Elżbieta Gapińska:

Powiem, że naprawdę z ogromną przyjemnością, mówię to z całego serca, jako sprawozdawca tej komisji mam przyjemność dzisiaj przedstawić państwu uchwałę upamiętniającą Adama Chętnika, wybitnego etnografa, społecznika, pisarza, badacza i popularyzatora kultury kurpiowskiej. Stąd nasza koleżanka posłanka w tak pięknym stroju kurpiowskim. (Oklaski) Patriotę, działacza niepodległościowego.

W 140. rocznicę jego urodzin projekt został zgłoszony do komisji kultury przez klub Koalicji Obywatelskiej. Adam Chętnik jest szczególnie zasłużony dla kultury kurpiowskiej. Dzięki niemu powstało Muzeum Kurpiowskie w Nowogrodzie. Było to jedno z pierwszych muzeów etnograficznych w ogóle w Polsce. Angażował się w walkę o niepodległość. Współtworzył Związek Młodzieży Wiejskiej, a w młodości był aresztowany za działalność patriotyczną i akcje antyrosyjskie.

W czasie plebiscytu na Warmii i Mazurach utworzył lokalny komitet w Nowogrodzie. Walczył o polskość tych ziem z Niemcami, a w 1920 r. prowadził akcję antybolszewicką, w wyniku której został aresztowany. Był posłem na Sejm w latach 1923-1927.

Podczas II wojny światowej był żołnierzem AK, więc jak widać cały czas ten wątek patriotyczny, niepodległościowy jest bardzo istotny w życiu Adama Chętnika. Prowadził działalność konspiracyjną w Warszawie pod pseudonimem Antoni Chojnowski. W 1940 r. musiał upozorować swoją śmierć, ponieważ był prześladowany przez hitlerowców i dopiero kiedy upozorował śmierć, po prostu przestali go ścigać. Wspierał rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie i współpracował z nim. Organizował działalność na terenach Prus. Był wielokrotnie aresztowany, uciekł z transportu do obozu na Majdanku.

Także po II wojnie światowej Adam Chętnik nie miał łatwego i prostego życia, ponieważ był inwigilowany przez aparat bezpieczeństwa. Więc zajął się bardzo mocno pracą w Muzeum Sztuki Ludowej w Warszawie i odtworzeniem muzeum w Nowogrodzie.

W trakcie posiedzenia komisji kultury 7 listopada 2025 r. posłanki i posłowie zgodnie uznali, że postać Adama Chętnika zasługuje na uchwałę okolicznościową z okazji 140. rocznicy urodzin. Pozwoli to wszystkim lepiej zapoznać się z działalnością tego znakomitego, powtórzę, znakomitego Polaka, który nie jest może powszechnie znany, a właśnie ta uchwała pozwoli zapoznać się z jego działalnością i z jego życiem.

Dlatego komisja kultury rekomenduje Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej przyjęcie uchwały z okazji 140. rocznicy urodzin Adama Chętnika. Ja także osobiście bardzo się cieszę, że taka uchwała powstała. Powiem państwu, którzy są na galerii, że to była jedna z bardziej pozytywnie przyjętych uchwał, bez żadnych głosów sprzeciwu na posiedzeniu komisji kultury. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)