Wystąpienie: Witold Tumanowicz

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt zmieniający ustawę o obywatelstwie polskim zaostrza wymogi dotyczące nadania obywatelstwa polskiego cudzoziemcom. Aby je uzyskać, konieczne będzie oświadczenie o niekaralności, wydłużony pobyt w Polsce do 15 lat, w zależności od okoliczności, znajomość języka polskiego na poziomie C1 oraz pozytywny wynik państwowego egzaminu obywatelskiego obejmującego m.in. ustrój, system polityczny, prawa obywatelskie, historię i kulturę polską.

Zaostrzenie tych wymogów jest w pełni uzasadnione, ale samo wieloletnie przebywanie na terytorium Polski nie może być przecież traktowane jako reguła prowadząca do otrzymania obywatelstwa. Obywatelstwo polskie to nie jest coś, co można wygrać w paczce czipsów. Obywatelstwo powinno być nadawane wyjątkowo i powinno być dostępne tylko po spełnieniu wysokich wymagań, jasno określonych w ustawie.

Nie mogę się zgodzić z argumentacją co do tego, że w stosunku do osób karanych, jeśli w tym wypadku przez jakieś reżimy zostały ukarane, to w tym zakresie ta ustawa jest zbyt rygorystyczna. Po pierwsze, osoba, nawet jeśli otrzyma azyl, wcale nie musi być obywatelem polskim, żeby była jasność. To nie jest coś, co powinno być nadawane, nawet jeśli uznajemy prawo takiej osoby do tego, aby była chroniona. Natomiast nawet w takiej sytuacji prezydent Rzeczypospolitej w szczególnych wypadkach ma prawo do nadawania obywatelstwa, nawet z pominięciem tych zasad zawartych w ustawie. Więc naprawdę w jakichś szczególnych przypadkach w tym zakresie takie osoby nadal będą mogły uzyskać obywatelstwo polskie.

Nadanie obywatelstwa to powinna być doniosła chwila, to powinna być sytuacja zupełnie wyjątkowa. Nie mylmy tego z pobytem stałym danego cudzoziemca. W tym zakresie mamy bardzo niebezpieczne zapisy konstytucyjne, bo mamy w konstytucji zapis, że obywatelstwa polskiego nie można zabrać. Jesteśmy jednym z nielicznych państw, które mają tego typu zapis. Prowadzi to do różnego rodzaju absurdów. Są wyroki sądów administracyjnych, które nie odbierają obywatelstwa nawet w przypadkach, gdy takie obywatelstwo zostało przyznane z naruszeniem regulaminu, z naruszeniem prawa. Tzn. osoba dostaje obywatelstwo pomimo tego, że np. oszukała w swoim wniosku czy też nie spełniła określonych wymagań, i nie ma możliwości odebrania takiej osobie obywatelstwa - nawet w takiej sytuacji. To jest absurd. Z kolei można podać przykład Austrii, w której już były nawet takie przypadki, że podczas nadawania obywatelstwa dany człowiek nie śpiewał hymnu i w tej samej procedurze nie otrzymał obywatelstwa.

Obywatelami polskimi powinny być tylko i wyłącznie osoby, które spełniają te wysokie wymagania. To nie jest prawo, że każdy miałby być obywatelem polskim. A więc przyjmijmy tę ustawę, bo ona jest potrzebna. Dziękuję.