Wystąpienie: Piotr Kowal

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy zabieram głos w sprawie przedstawionego przez prezesa Rady Ministrów dokumentu "Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2024 r." wraz ze stanowiskiem komisji z druków odpowiednio nr 1276 oraz 1409. Dokument ten jest ważnym, 342-stronicowym źródłem danych i diagnoz, ponieważ bezpieczeństwo na drogach to nie tylko statystyki. To codzienne życie milionów Polek i Polaków, to zdrowie, to ludzkie tragedie i realne koszty społeczne.

W przedstawionym dokumencie widoczna jest kontynuacja działań systemowych: inwestycje infrastrukturalne, programy edukacyjne oraz współpraca między instytucjami odpowiedzialnymi za transport, Policję i samorządy. Na istniejącej sieci dróg krajowych zarządzanej przez GDDKiA w ramach "Programu bezpiecznej infrastruktury drogowej" w latach 2021-2024 zrealizowano setki zadań poprawiających warunki poruszania się wszystkich uczestników ruchu. Obejmowały one m.in. doświetlanie i modernizację przejść dla pieszych, montaż oznakowania oraz sygnalizacji świetlnej, budowę dróg dla pieszych i dróg pieszo-rowerowych, przebudowę skrzyżowań, a także rozbudowę i budowę jezdni na odcinku ok. 106 km. Zakończono również budowę ośmiu drogowych obiektów inżynieryjnych, co przełożyło się na poprawę płynności ruchu i zwiększenie poziomu bezpieczeństwa. Łącznie zrealizowano 278 zadań infrastrukturalnych ukierunkowanych na bezpieczeństwo ruchu drogowego, a pozostałe inwestycje będą kontynuowane w kolejnych latach.

Równolegle widoczne są działania na styku transportu drogowego i kolejowego. Publikacje oraz kampanie informacyjne dotyczące bezpiecznego zachowania na przejazdach kolejowo-drogowych, a także wdrażanie nowoczesnych systemów sterowania ruchem kolejowym wpisują się w szerszą strategię ograniczania liczby zdarzeń wynikających z błędów ludzkich. Warto podkreślić, że transport kolejowy pozostaje jednym z najbezpieczniejszych środków przemieszczania się, a utrzymujący się niski wskaźnik wypadków na 1 mln pociągokilometrów potwierdza skuteczność.

Zwracamy uwagę na utrzymanie w debacie publicznej tematu ochrony niechronionych uczestników ruchu drogowego, czyli pieszych, rowerzystów i użytkowników jednośladów. To ważne, bo właśnie te grupy ponoszą największe ryzyko wypadków. Raport pokazuje zwiększoną skalę kontroli trzeźwości kierowców oraz rosnącą liczbę badań alkomatem, co należy ocenić jako działanie właściwe i niezbędne.

W roku 2024 odnotowano wzrost liczby wypadków, wzrost liczby rannych, a także wzrost, choć niewielki, liczby ofiar śmiertelnych. Szczególnie niepokojący jest wyraźny wzrost liczby kolizji. Mimo działań podejmowanych przez administrację publiczną realne bezpieczeństwo na drogach nie ulega poprawie w takim tempie, jakiego społeczeństwo oczekuje. To sygnał, że obecne instrumenty są niewystarczające albo wymagają korekty.

Potrzebne są bardziej wyspecjalizowane kampanie edukacyjne i rozwiązania prawne adresowane do konkretnych grup wiekowych, a nie jedynie ogólne hasła mówiące o bezpieczeństwie. Nie można też ignorować rosnącej liczby zdarzeń z udziałem motocyklistów i rowerzystów. To wyraźny sygnał, że infrastruktura drogowa wciąż nie jest dostosowana do zmieniającej się mobilności społeczeństwa.

Wypadki drogowe to nie tylko dramat rodzin, lecz także obciążenie dla systemu ochrony zdrowia, ubezpieczeń i rynku pracy. Dlatego polityka bezpieczeństwa drogowego powinna być traktowana jako element polityki społecznej państwa, a nie wyłącznie zagadnienie techniczne czy statystyczne.

Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy uważa, że potrzebne są dalsze kierunki działań, m.in. inwestycje w infrastrukturę lokalną, zwłaszcza przejścia dla pieszych, oświetlenie i strefy ograniczonej prędkości, również wzmocnienie edukacji komunikacyjnej już na poziomie szkoły podstawowej, tak aby bezpieczeństwo na drodze było elementem wychowania obywatelskiego.

Raport dostarcza wielu cennych informacji i pokazuje skalę działań administracji państwowej, co należy docenić. Jednocześnie dane liczbowe jasno wskazują, że potrzebne są większa determinacja, odważniejsze decyzje oraz spojrzenie na problem szerzej - jako na wyzwanie społeczne, zdrowotne i infrastrukturalne.

Dla Lewicy troska o życie i zdrowie uczestników ruchu drogowego jest stałym elementem odpowiedzialnej polityki publicznej. Liczymy na konsekwentną kontynuację rozpoczętych inicjatyw oraz ich rozszerzanie tak, aby polskie drogi stawały się coraz bezpieczniejsze dla wszystkich użytkowników: pieszych, kierowców, rowerzystów i pasażerów, niezależnie od wieku czy miejsca zamieszkania.