Wystąpienie: Katarzyna Stachowicz

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Gospodarki i Rozwoju oraz Komisji Obrony Narodowej dotyczące rządowego projektu ustawy o działalności kosmicznej przedłożonego Wysokiej Izbie w dniu 10 grudnia 2025 r. w druku nr 2078.

Projekt ustawy został skierowany do pierwszego czytania w komisjach w dniu 16 grudnia 2025 r. przez marszałka Sejmu zgodnie z art. 37 ust. 1 oraz art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu. Komisje rozpatrzyły projekt podczas posiedzenia w dniu 22 stycznia 2026 r.

Polski sektor kosmiczny będący na wczesnym etapie rozwoju początkowo nie wymagał szczegółowych regulacji prawnych. Wraz z upływem czasu oraz stopniowym wzrostem doświadczenia krajowych podmiotów możliwa stała się realizacja przedsięwzięć o coraz wyższym poziomie gotowości technologicznej. W początkowym okresie funkcjonowania sektora największą rozpoznawalność posiadały przede wszystkim polskie jednostki naukowe. Z biegiem czasu działalność ta została rozszerzona również na podmioty prywatne. Na orbitę wyniesiono polskie satelity, a liczne instrumenty naukowe opracowane przez polskich naukowców i przedsiębiorców bądź przy ich istotnym udziale z powodzeniem funkcjonują w przestrzeni kosmicznej.

Rosnąca dojrzałość polskiego sektora kosmicznego wiąże się z możliwością realizacji coraz bardziej zaawansowanych projektów. Podmioty działające w tym sektorze, w tym także prywatne, już dokonują wynoszenia lub planują w najbliższej przyszłości wyniesienie obiektów kosmicznych w przestrzeń kosmiczną. Również administracja publiczna realizuje liczne przedsięwzięcia w tym obszarze. W związku z powyższym zaistniała potrzeba ustanowienia ram prawnych dla działalności prowadzonej w przestrzeni kosmicznej, w tym utworzenia rejestru obiektów kosmicznych, dla których Rzeczpospolita Polska byłaby państwem wynoszącym w rozumieniu prawa międzynarodowego.

Celem projektowanej ustawy jest realizacja założeń polskiej strategii kosmicznej. Projekt określa zasady wykonywania działalności kosmicznej, w tym odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez obiekty kosmiczne w zakresie nieuregulowanym postanowieniami umów międzynarodowych. Ponadto ustawa umożliwia wykonanie międzynarodowych zobowiązań Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności w zakresie ustanowienia Krajowego Rejestru Obiektów Kosmicznych, udzielania upoważnień do wykonania działalności kosmicznej oraz zapewnienia skutecznego i stałego nadzoru nad tą działalnością. Projektowane przepisy przewidują również wprowadzenie instrumentów usprawniających funkcjonowanie administracji publicznej oraz gospodarki poprzez zwiększenie wykorzystania danych satelitarnych przez podmioty publiczne i prywatne. Ustawa ustanawia krajowego administratora danych satelitarnych odpowiedzialnego m.in. za promowanie korzystania z tych danych. Z uwagi na aktualną sytuację międzynarodową oraz potencjalne zagrożenia dla Rzeczypospolitej Polskiej projekt reguluje także zagadnienia związane z interesem i obronnością państwa w tym strategicznym obszarze.

Eksploracja kosmosu stanowi współcześnie trwały element rzeczywistości. W erze Space 4.0 przestaje być ona wyłącznie domeną działalności państw i obejmuje również aktywność podmiotów prywatnych. Obecność człowieka w przestrzeni kosmicznej ma zarówno wymiar naukowy, jak i wymiar gospodarczy, a globalny sektor kosmiczny w coraz większym stopniu staje się obszarem komercyjnej działalności, obejmującej badania oraz wykorzystanie przestrzeni kosmicznej. Rezultaty działalności kosmicznej, w tym badań oraz użytkowania przestrzeni kosmicznej, nabierają coraz większego znaczenia dla sprawnego funkcjonowania państwa, zarządzania sytuacjami kryzysowymi oraz zapewnienia bezpieczeństwa. Szczególną rolę w tym zakresie odgrywa informacja satelitarna, w szczególności dane z zakresu optycznego i radarowego obrazowania Ziemi.

W trakcie prac komisji analizowano najważniejsze zakresy tematyczne, których dotyczy ustawa, m.in. przepisy przejściowe i terminy wejścia w życie, ochronę technologii i informacji wrażliwych dla operatorów, terytorialny zakres obowiązywania ustawy, odpowiedzialność i obowiązek ubezpieczenia OC operatora. W trakcie prac komisji zgłoszono 19 poprawek. Na podstawie upoważnienia komisji zostały również wprowadzone poprawki o charakterze legislacyjnym. Przyjęte poprawki nie wprowadzają merytorycznych zmian w projekcie. Dotyczą one w głównej mierze doprecyzowania zapisów poszczególnych artykułów oraz usunięcia wątpliwości interpretacyjnych.

Komisja Gospodarki i Rozwoju oraz Komisja Obrony Narodowej po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu projektu ustawy o działalności kosmicznej rekomenduje Wysokiej Izbie przyjęcie projektu z poprawkami. Dziękuję. (Oklaski)