Wystąpienie: Lidia Czechak

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Staję dziś na tej mównicy w sprawie, która dla wielu mieszkańców polskiej wsi nie jest abstrakcyjną debatą o systemie finansów publicznych, lecz codziennym doświadczeniem - doświadczeniem utraty szkoły, która była sercem lokalnej wspólnoty.

Proces likwidacji małych wiejskich szkół trwa od lat. Samorządy, obciążone rosnącymi kosztami utrzymania oświaty, podejmują decyzje, które z ich perspektywy są racjonalne finansowo, lecz społecznie - dramatyczne. Szkoła znika, a wraz z nią znika miejsce spotkań, integracji, bezpieczeństwa i rozwoju najmłodszych mieszkańców wsi.

Problem nie leży jednak wyłącznie po stronie samorządów. Źródłem trudnej sytuacji jest przede wszystkim sposób finansowania oświaty. Obecna subwencja nie uwzględnia w wystarczającym stopniu specyfiki małych rozproszonych placówek. Koszt kształcenia jednego ucznia w niewielkiej szkole wiejskiej jest wyższy - i to jest fakt obiektywny, wynikający z demografii, geografii i konieczności zapewnienia równych szans edukacyjnych. Dlatego apeluję dziś o pilną zmianę systemu finansowania poprzez zwiększenie kwoty subwencji oświatowej przypadającej na ucznia w małych szkołach wiejskich. To nie jest przywilej - to wyrównanie szans. Jeśli państwo polskie mówi o zrównoważonym rozwoju, jeśli mówi o przeciwdziałaniu wykluczeniu komunikacyjnemu i społecznemu, to musi również zagwarantować realne wsparcie dla edukacji na obszarach wiejskich.

Zamykanie szkół oznacza nie tylko dłuższe dojazdy dzieci, często w trudnych warunkach. Oznacza także osłabienie więzi społecznych, odpływ młodych rodzin i dalszą marginalizację wsi. Szkoła jest często ostatnią instytucją publiczną, która tam pozostała.

Wysoka Izbo! To nie jest wydatek - to inwestycja w przyszłość państwa, w dobrze wykształcone, zakorzenione w swoich małych ojczyznach młode pokolenie. Dlatego wzywam rząd oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej do przedstawienia konkretnych rozwiązań zwiększających finansowanie małych szkół oraz do realnego dialogu z samorządami i społecznościami lokalnymi. Apeluję również do wszystkich klubów parlamentarnych w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej o ponadpartyjne podejście do tej sprawy. Edukacja dzieci z polskiej wsi nie może być przedmiotem doraźnych kalkulacji politycznych. Brońmy małych szkół, bo broniąc ich, bronimy równych szans, wspólnoty i przyszłości polskiej wsi. Dziękuję bardzo.