Wystąpienie: Grzegorz Lorek

Kościelne komitety pomocy więzionym, internowanym, represjonowanym i ich rodzinom to zorganizowane przez Kościół i działające pod jego patronatem struktury o charakterze charytatywnym, których podstawowym celem było udzielanie wsparcia duchowego i materialnego osobom więzionym i internowanym przez komunistyczny aparat władzy za poglądy polityczne po wprowadzeniu stanu wojennego, czyli 12/13 grudnia 1981 r.

Po 13 grudnia 1981 r. spontanicznie, z inspiracji duchowieństwa katolickiego powstawało wiele nieformalnych struktur, które stawiały sobie za cel pomoc ofiarom stanu wojennego. Ważnymi ośrodkami tego typu działalności stały się warszawskie kościoły: akademicki św. Anny na Krakowskim Przedmieściu i św. Marcina przy ul. Piwnej ze znajdującym się przy nim Klasztorem Franciszkanek. W nich m.in. zaczęto wymieniać informacje na temat osób represjonowanych, tworzono listy internowanych, zbierano paczki z rzeczami potrzebnymi dla zatrzymanych. Za pośrednictwem ks. Józefa Maja z Kościoła św. Anny zwrócono się do prymasa Józefa Glempa z prośbą o ogłoszenie akcji pomocy także z udziałem osób świeckich.

17 grudnia 1981 r. hierarcha wydał dekret powołujący do życia Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i Ich Rodzinom. Zwano go także prymasowskim komitetem pomocy internowanym lub komitetem na Piwnej. 4 dni później odbyło się w Kościele św. Anny zebranie założycielskie komitetu: określono jego cele, zadania, strukturę i organizację. Przewodniczącym tego gremium został bp Władysław Miziołek, jego zastępcą - kapelan franciszkanek z Kościoła św. Marcina ks. Bronisław Dembowski, a sekretarzem - ks. Józef Maj. W pracach komitetu uczestniczyło wiele osób, zarówno duchownych, np. ks. Jerzy Popiełuszko, jak i świeckich, a przede wszystkim członkowie i sympatycy zdelegalizowanego przez aparat władzy NSZZ "S". Z komitetem, który stanowili duchowni, współpracowało w Warszawie na zasadzie wolontariatu ok. 500 osób, poza stolicą - ok. 300, w tym najliczniej, bo ok. 60 osób, we Wrocławiu. W ciągu kolejnych miesięcy 1982 r. przy kościołach warszawskich powstało w sumie 12 sekcji specjalistycznych, m.in. duszpasterska, pomocy internowanym, pomocy rodzinom, prawników i lekarska. W pierwszych tygodniach stanu wojennego komitet pomagał w tworzeniu diecezjalnych ośrodków charytatywnych. Wzorem stolicy powstały one z czasem niemal we wszystkich diecezjach i przy wielu parafiach w kraju. Z komitetem warszawskim współpracowało 16 komitetów diecezjalnych, które zostały powołane przez biskupów ordynariuszy, i 7 komitetów samodzielnych powołanych za zgodą właściwych terenowo biskupów przez księży diecezjalnych i zakonnych oraz katolików świeckich. Struktury te działały we wszystkich diecezjach, poza diecezjami drohiczyńską, lubaczowską i łomżyńską, gdzie ich funkcjonowanie uznano za zbędne.

24 września 1983 r., już po zniesieniu stanu wojennego, komitet przemianowano na Prymasowski Komitet Charytatywno-Społeczny, który działał dalej w swojej siedzibie przy ul. Piwnej do połowy września 1986 r., gdy ostatni więzień stanu wojennego wyszedł na wolność.