Wystąpienie: Marcin Józefaciuk

Stanowisko

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rozpatrujemy dziś projekt uchwały upamiętniającej 100. rocznicę śmierci kard. Edmunda Dalbora, pierwszego prymasa odrodzonej Rzeczypospolitej.

To postać, której biografia splata się z jednym z najważniejszych momentów naszej historii - odzyskaniem niepodległości i budową struktur państwa po 1918 r. Dalbor nie był wyłącznie duchownym. Był organizatorem życia społecznego, współtwórcą instytucjonalnego ładu Kościoła w niepodległej Polsce, inicjatorem Konferencji Episkopatu Polski, człowiekiem zaangażowanym w działania plebiscytowe i pomoc ofiarom wojny.

Można patrzeć na jego dorobek z różnych perspektyw: religijnej, historycznej i społecznej. Trudno jednak zaprzeczyć, że odegrał istotną rolę w procesie odbudowy państwowości. Był także symbolem odpowiedzialności elit. W czasach chaosu i biedy organizował pomoc dla najuboższych, zyskując miano "wielkiego jałmużnika całej Polski".

Jako poseł niezrzeszony patrzę na tę uchwałę nie przez pryzmat bieżących sporów światopoglądowych, lecz przez pryzmat historii. Uchwały rocznicowe nie są narzędziem tworzenia doktryny państwa, ale są sposobem oddania szacunku postaciom, które miały realny wpływ na losy Rzeczypospolitej.

Uważam, że możemy ponad podziałami uznać historyczny dorobek kard. Edmunda Dalbora i poprzeć tę uchwałę jako wyraz pamięci o jednym z architektów polskiej niepodległości. Dziękuję bardzo.