Wystąpienie: Marek Jan Chmielewski

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie komisji o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw oraz o zmianie ustawy - Prawo wodne.

Głównym celem projektu ustawy z druku nr 2223 jest dokończenie procedury wykupu nieruchomości zniszczonych w wyniku powodzi, która została zapoczątkowana na mocy tzw. ustawy powodziowej 3.0 z maja 2025 r. W szerszym kontekście projekt ten ma na celu wywiązanie się państwa z zobowiązań wobec poszkodowanych, którzy złożyli kompletne wnioski o wykup do 1 października 2025 r., ale ich nieruchomości nie zostały nabyte przed końcem 2025 r. z powodu wyczerpania ówczesnych limitów finansowych. Wcześniejsze analizy opierano na średnich cenach z Krajowej Administracji Skarbowej, podczas gdy realne wyceny z operatów szacunkowych dla konkretnych zniszczonych nieruchomości okazały się wyższe. Do końca 2025 r. wykupiono 76 nieruchomości za ponad 76 mln zł, a 38 nieruchomości o wartości ok. 31 mln zł pozostało niewykupionych z braku funduszy. Na ten cel w roku 2026 zaplanowano kwotę 31 100 tys. zł, z czego 150 tys. zł przeznaczono na obsługę prawną i notarialną tych transakcji.

W ustawie również dokonano zwiększenia środków w ramach Prawa wodnego. Projekt przewiduje zmiany w ogólnych limitach finansowych określonych w Prawie wodnym. Całkowity limit wydatków zapisany w art. 569a - Prawo wodne zostaje podniesiony z 800 mln zł do 850 mln zł. Na sam rok 2026 ustalono limit w wysokości 100 mln zł. Z powyższej kwoty 100 mln zł połowa, czyli 50 mln zł, musi zostać przeznaczona na nabywanie przez Wody Polskie nieruchomości w przypadkach, gdy odbudowa zniszczonych budynków jest niecelowa ze względu na stopień zniszczeń oraz wpływ na ochronę przeciwpowodziową, np. utrudnianie spływu wód. Ważnym punktem tej ustawy jest również zwolnienie, jeżeli chodzi o świadectwa energetyczne. Jest to m.in. usunięcie barier biurokratycznych. Projekt wprowadza zwolnienie z obowiązku sporządzania i przekazywania świadectw charakterystyki energetycznej budynków przy ich zbywaniu na rzecz Skarbu Państwa. Wymóg ten został uznany za bezzasadny, ponieważ budynki te i tak są przeznaczone do rozbiórki ze względu na stan techniczny lub decyzje administracyjne. Ma to przyspieszyć proces i odciążyć finansowo poszkodowanych.

Celem regulacji jest ograniczenie strat materialnych właścicieli w przyszłości, zwiększenie bezpieczeństwa publicznego oraz umożliwienie poszkodowanym zakupu nowych nieruchomości na terenach niezagrożonych powodzią. Wejście ustawy w życie w trybie natychmiastowym, czyli dzień po ogłoszeniu, ma przede wszystkim umożliwić poszkodowanym jak najszybsze sfinalizowanie transakcji i odzyskanie stabilności finansowej.

Podsumowując, system beneficjentów i kryteriów w projekcie z druku nr 2223 jest zaprojektowany tak, aby w pierwszej kolejności zaspokoić roszczenia osób, które już wcześniej zaufały mechanizmom państwowym, a jednocześnie umożliwić elastyczne reagowanie na nowe przypadki, gdzie pozostawienie zabudowy na terenach zalewowych jest niebezpieczne lub nieuzasadnione. Dziękuję bardzo.