Wystąpienie: Aleksandra Kot

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt zaprezentować stanowisko Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska w sprawie informacji prezesa Trybunału Konstytucyjnego o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2024 r.

Nie sposób mówić o tym sprawozdaniu w oderwaniu od trwającej już dekadę historii głębokich zmian, które zaszły w Trybunale Konstytucyjnym. Od 2015 r. obserwujemy proces, który wielu konstytucjonalistów określa wprost jako upartyjnienie Trybunału Konstytucyjnego. Tę historię w pewnym sensie podsumował wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z końca ubiegłego roku, w którym stwierdzono wprost, że nie ma żadnych wątpliwości, że polski Trybunał Konstytucyjny nie może być uznany za niezawisły i bezstronny sąd w rozumieniu prawa unijnego.

Musimy to sobie powiedzieć jasno: ten dokument nie jest sprawozdaniem z działalności trybunału. To bardziej polityczny manifest, to informacja, sprawozdanie z działania tarczy ochronnej dla polityków Prawa i Sprawiedliwości, która jest próbą chronienia ich przed odpowiedzialnością za ich czyny. Trybunał w swoich wyrokach...

(Wypowiedź poza mikrofonem)

Mam 26 lat, panie pośle. Nie wiem, co to zmienia w tej dyskusji, ale wie pan, obserwują nas też młodzi ludzie.

(Poseł Zbigniew Hoffmann: Dobrze, nie dyskutujmy już. Niech się pani może skupi na tym.)

To proszę nie przeszkadzać.

(Poseł Zbigniew Hoffmann: Niech pani przeczyta to do końca.)

Marszałek:

Panie pośle...

(Poseł Zbigniew Hoffmann: Przepraszam.)

No właśnie.

Poseł Aleksandra Kot:

Trybunał w swoich wyrokach uznał, że Sejm obradował w niewłaściwym, rzekomo niekonstytucyjnym składzie, ponieważ nie dopuszczono do głosowania Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika. Należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny wprost ignorował przepis art. 99 ust. 3 konstytucji, który jasno stanowi, że osobom skazanym prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne nie przysługuje prawo wybieralności. Mamy też art. 247 Kodeksu wyborczego, który mówi o tym, że wygaśnięcie mandatu posła następuje w przypadku utraty prawa wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów.

To sprawozdanie obnaża strach poprzedniej władzy przed odpowiedzialnością. Kiedy Sejm powołał m.in. komisję śledczą do zbadania legalności przygotowania i przeprowadzenia wyborów kopertowych czy komisję śledczą do spraw wykorzystywania systemu Pegasus, Trybunał Konstytucyjny natychmiast po ich powołaniu wydał wyroki, w których uznano te komisje za niekonstytucyjne, mimo że art. 111 ust. 1 konstytucji wprost daje Sejmowi suwerenne prawo do powoływania komisji śledczych. Trudno nie mieć wrażenia, że w tym obszarze Trybunał Konstytucyjny działał na zasadzie: pokaż mi komisję śledczą, która ma wyjaśnić afery Prawa i Sprawiedliwości, to pokażę ci, dlaczego ta komisja jest niekonstytucyjna.

Z tego sprawozdania wynika też, że trybunał de facto zmodyfikował zasady pociągania prezesa Narodowego Banku Polskiego do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu, wprowadzając wymóg kwalifikowanej większości 3/5 głosów. Zadaniem Trybunału Konstytucyjnego jest eliminowanie przepisów sprzecznych z konstytucją, a nie projektowanie nowych rozwiązań. Organ kontrolny wszedł wówczas w kompetencje ustawodawcy. Argument o stabilności polityki pieniężnej, przytaczany również w tym sprawozdaniu, nie może prowadzić do paraliżu odpowiedzialności konstytucyjnej prezesa Narodowego Banku Polskiego.

Podsumowując, ten dokument nie jest analizą problemów, które wynikają z działalności Trybunału Konstytucyjnego, jest raczej świadectwem kryzysu samego trybunału. Spadek liczby pytań prawnych, które kierowane są do trybunału przez sądy powszechne, podważanie jego składu przez sądy krajowe i międzynarodowe to są realne symptomy utraty tego autorytetu. Dziękuję. (Oklaski)