Wystąpienie: Marcin Józefaciuk

Stanowisko

Projekt wprowadza do polskiego systemu prawnego możliwość rozwiązania małżeństwa w trybie pozasądowym w sytuacji, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, małżeństwo trwa co najmniej rok, a małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci ani dzieci poczętych. W takim przypadku małżonkowie mogą złożyć zgodne oświadczenia przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, a rozwiązanie małżeństwa wywołuje skutki takie jak rozwód orzeczony przez sąd.

Rozwiązanie to ma charakter deregulacyjny i wpisuje się w szerszy trend upraszczania procedur cywilnych w sytuacjach, w których nie występuje spór między stronami. Jeżeli dwoje dorosłych ludzi w sposób świadomy i zgodny podejmuje decyzję o zakończeniu małżeństwa, a ich rozstanie nie dotyczy dobra wspólnych dzieci, trudno znaleźć racjonalny powód, aby zmuszać ich do prowadzenia wielomiesięcznego postępowania sądowego.

Projekt jednocześnie zachowuje istotne gwarancje: wymaga potwierdzenia zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, wprowadza miesięczny okres oczekiwania między złożeniem zapewnień a złożeniem oświadczeń o rozwodzie oraz pozostawia możliwość zaskarżenia rozwodu w określonych sytuacjach, np. gdy oświadczenie zostało złożone pod wpływem błędu, groźby lub w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji.

Rozwiązanie to może również przynieść wymierne korzyści systemowe, ponieważ pozwoli odciążyć sądy od spraw bezspornych i na to, aby ich praca skoncentrowała się na sprawach rzeczywiście wymagających rozstrzygnięcia, zwłaszcza tam, gdzie w grę wchodzi dobro dzieci lub poważny konflikt między stronami.