Wystąpienie: Piotr Adamowicz

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Kryzys bydgoski był apogeum siły "Solidarności" i opozycji antykomunistycznej w ciągu 16 miesięcy po Sierpniu 1980 r. Ruch "Solidarności" liczył wówczas 10 mln członków. Powstał niezależny ruch studencki, a środowiska wiejskie domagały się nowej formuły organizacyjnej. Rozwijał się ruch Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania, powstałych w celu uwolnienia Leszka Moczulskiego i innych działaczy Konfederacji Polski Niepodległej. Grupy opozycyjne wbrew systemowi zaczęły powstawać także wewnątrz partii komunistycznej, tworząc tzw. struktury poziome.

Protest w Bydgoszczy, w którym działacze ruchu rolniczego domagali się rejestracji "Solidarności" wiejskiej, zyskał wsparcie w lokalnych strukturach Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. 16 marca 1981 r. w bydgoskiej siedzibie ZSL rozpoczął się strajk okupacyjny łączący środowiska robotnicze, ludowe, studenckie i inteligenckie. Protest ten pokazywał ogólnonarodowy charakter antykomunistycznego ruchu. Władze PZPR, chcąc zatrzymać protest, użyły siły. Czołowi działacze strajku zostali pobici. Masowo kolportowane i rozklejane plakaty przedstawiające pobitych działaczy wywołały oburzenie. Zakrwawione twarze Jana Rulewskiego, Michała Bartoszcze i Mariusza Łabentowicza potwierdzały, że władze PRL nie zamierzają powstrzymać się od używania przemocy, a hasło premiera PRL Wojciecha Jaruzelskiego domagającego się 10 spokojnych dni okazało się kłamstwem i manipulacją.

"Solidarność" odpowiedziała zapowiedzią strajku generalnego. W przygotowaniach do niego uczestniczyły miliony, a sam strajk ostrzegawczy objął kilkanaście milionów osób. W ostatniej chwili, głównie pod wpływem hierarchów Kościoła katolickiego, doszło do tzw. porozumienia warszawskiego oraz deklaracji władz, że winni pobicia zostaną ukarani, a proces przyznawania rolnikom prawa do zrzeszania się w niezależne związki zawodowe zostanie przyspieszony. Doświadczenia następnych miesięcy oraz znane dziś archiwa wskazują jednak, że władza komunistyczna od początku była gotowa zdławić niezależny ruch siłą, a 13 grudnia wprowadzono stan wojenny. Mobilizacja obywatelska osiągnięta w marcu 1981 r. powtórzyła się dopiero w 1989 r. w postaci wyborów czerwcowych i kolejnych wydarzeń prowadzących do upadku systemu komunistycznego, takich jak wolne wybory samorządowe czy pierwsze w pełni wolne wybory parlamentarne w 1991 r.

Rzeczpospolita pozostaje dłużnikiem ofiar i uczestników protestu marca 1981 r. Bez ich determinacji i odwagi pokolenie "Solidarności" nie doprowadziłoby Polski do odzyskania wolności i niepodległości.

Klub Koalicji Obywatelskiej w pełni popiera projekt uchwały upamiętniającej bohaterów "Solidarności" w 45. rocznicę wydarzeń związanych z kryzysem bydgoskim roku 1981. Dziękuję bardzo. (Oklaski)