Wystąpienie: Elżbieta Burkiewicz

Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Rozpatrujemy dziś projekt ustawy dotyczący nadania osobowości prawnej rzece Odrze. Jest to projekt nietypowy, nowatorski i wywołujący wiele emocji, ale jednocześnie dotykający sprawy bardzo poważnej, bo sprawy ochrony i przyszłości jednej z najważniejszych rzek w Polsce.

Trzeba tu jasno powiedzieć, że po katastrofie ekologicznej na Odrze w roku 2022 nikt odpowiedzialny nie może twierdzić, że obecny system ochrony rzek w Polsce działa idealnie. Widzieliśmy martwą rzekę, widzieliśmy ogromne straty środowiskowe, gospodarcze, społeczne. Dlatego każdy projekt, który ma na celu wzmocnienie ochrony Odry, jej zasobów i całego ekosystemu rzecznego, zasługuje na poważną debatę. Kierunek myślenia, który stoi za tym projektem, czyli uznanie, że rzeka to nie tylko droga wodna czy zasób gospodarczy, ale żywy ekosystem wymagający szczególnej ochrony, jest kierunkiem zrozumiałym i w wielu aspektach słusznym. Polska musi zdecydowanie wzmocnić ochronę rzek, poprawić monitoring zanieczyszczeń, zwiększyć odpowiedzialność za zatruwanie wód i lepiej zarządzać gospodarką wodną. Natomiast mamy pewne wątpliwości, czy nadanie rzece osobowości prawnej jest propozycją, która w polskim systemie prawnym rzeczywiście rozwiąże te problemy.

Nie potrafię jednak zgodzić się ze zdaniem posła Krzysztofa Szymańskiego reprezentującego klub Konfederacji, że projekt tej ustawy to kabaret. To jest głos obywateli, którzy chcą w sposób bardzo wyraźny zwrócić uwagę na problem, jaki istnieje w ochronie naszych zasobów naturalnych, a szczególnie rzeki Odry. Bardzo dziękuję za ten głos aktywistów i za próbę zwrócenia uwagi naszej, polityków, na ten problem.

Wracam do tego, o czym rozmawiamy w tej chwili, czyli do kwestii nadania osobowości prawnej. Uważam, że wprowadzenie do polskiego systemu prawnego zupełnie nowej kategorii podmiotu prawnego może spowodować więcej sporów proceduralnych niż realnej ochrony środowiska, jeżeli nie będzie to precyzyjnie przygotowane. Nasuwa się pytanie: Jak pogodzić prawa rzeki z prawami mieszkańców, samorządów, przedsiębiorców, rolników korzystających z jej zasobów?

Klub Parlamentarny Centrum popiera kierunek wzmocnienia ochrony Odry, popiera działania na rzecz ochrony ekosystemu, zwiększenia odpowiedzialności za zanieczyszczenie, zakończenia zrzutu solanki do rzeki oraz lepszego zarządzania rzekami w Polsce, nie tylko Odrą. Natomiast do samej koncepcji nadania rzece osobowości prawnej podchodzimy z ostrożnością i pewnym sceptycyzmem, uznając, że wymaga ona głębszej analizy skutków prawnych i gospodarczych. Jesteśmy natomiast otwarci na dyskusję na temat ochrony rzeki Odry, ale również innych zasobów naturalnych i ogólnie aspektów ochrony naszych zasobów naturalnych.

Wysoka Izbo! Najważniejsze w tej dyskusji jest to, czy Odra będzie rzeką czystą, żywą i bezpieczną dla ludzi, dla przyrody i gospodarki. Musimy się skupić właśnie na tym, żeby chronić Odrę i jej zasoby naturalne. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Monika Wielichowska)