Wystąpienie: Witold Tumanowicz

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nasz projekt ustawy dotyczy jednej z najbardziej wrażliwych procedur, jakie państwo może podejmować wobec rodziny - przymusowego odebrania dziecka. W tym obszarze nie ma miejsca ani na rutynę, ani na bezduszność, ani na automatyzm urzędników. Obecnie obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania cywilnego już stanowią, że kurator sądowy przy odbieraniu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej powinien zachować szczególną ostrożność i uczynić wszystko, aby dobro tej osoby nie zostało naruszone, a zwłaszcza aby nie doznała ona krzywdy fizycznej lub moralnej. Co więcej, jeśli wskutek wykonania orzeczenia dobro dziecka miałoby doznać poważnego uszczerbku, kurator powinien wstrzymać się z wykonaniem orzeczenia do czasu ustania zagrożenia.

Problem polega na tym, że praktyka zbyt często rozmija się z tym, co wynika z przepisów. W praktyce dziecko odbiera się siłą, w sposób brutalny psychicznie, czasem wręcz dosłownie wyrywając je z rąk jednego z rodziców. Wtedy powstaje podstawowe pytanie: Gdzie w takich sytuacjach było dobro dziecka, gdzie była szczególna ostrożność, gdzie była realna ocena, czy wykonanie czynności nie spowoduje krzywdy fizycznej lub moralnej? I właśnie dlatego nasz projekt ustawy jest niezbędny.

Projekt wprowadza trzy kluczowe rozwiązania. Po pierwsze, jasno wskazuje, że jeśli po wydaniu orzeczenia pojawią się nowe okoliczności i wykonanie decyzji mogłoby zagrozić dobru dziecka, sąd ma możliwość wstrzymania lub zmiany tej decyzji. Po drugie, zapewnia pełną transparentność poprzez obowiązek sporządzania protokołu i nagrywania czynności. Po trzecie, wprowadza obowiązkową obecność psychologa jako standard w takiej wrażliwej procedurze. Jak wskazujemy w uzasadnieniu projektu, w samym 2024 r. procedurę przymusowego odbioru uruchomiono ponad 1200 razy. To pokazuje skalę problemu. To nie są zdarzenia marginalne, to jest procedura realnie obecna w polskim systemie prawnym, a skoro tak, to musi być obudowana najwyższymi możliwymi gwarancjami ochrony dziecka i kontroli legalności działań. Dlatego apeluję do Wysokiej Izby o poparcie tego projektu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)