Wystąpienie: Władysław Bartoszewski

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jest rzeczą oczywistą, że przeważająca większość naszego społeczeństwa pozytywnie ocenia to, że jesteśmy w Unii Europejskiej. Owszem, Unia Europejska jest jednym z filarów naszego bezpieczeństwa, co udowodniła, przyznając nam pożyczkę o wartości 43,7 mld euro na zbrojenia, przy czym fabryki zbrojeniowe w prawie 90% będą lokowane i rozwijane w Polsce. Tutaj nie ma co do tego żadnych wątpliwości.

Odpowiadając na pytania: MSZ co do zasady przychylnie odnosi się do propozycji zmiany ustawy o umowach międzynarodowych autorstwa klubu Polska 2050, rozumie intencje autorów projektu, ale jednocześnie należy zwrócić uwagę na to, że z punktu widzenia regulacji prawnych obecnie wyjście Polski z UE jest możliwe poprzez wypowiedzenie dwóch traktatów: Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Do ich wypowiedzenia przez Sejm i Senat wystarcza zwykła większość głosów. Takie jest prawo. Zgodnie z konstytucją referendum ogólnokrajowe może zostać przeprowadzone tylko w wyniku zarządzenia go przez Sejm albo na wniosek prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, za zgodą Senatu i nigdy nie jest obowiązkowe. Nie ma możliwości wprowadzenia poprzez ustawę obowiązku przeprowadzenia referendum, bo to jest prerogatywa konstytucyjna, a nie ustawowa. Sejm nie ma takiego prawa. W związku z tym wprowadzenie obowiązku przeprowadzenia referendum ogólnokrajowego w przypadku decyzji o opuszczeniu przez Polskę Unii Europejskiej wymagałoby również zmiany konstytucji, a nie tylko ustawy o umowach międzynarodowych. Dlatego wskazana przez panią poseł w pytaniu luka prawna, czyli brak obowiązku przeprowadzenia referendum ogólnokrajowego przy wyprowadzaniu Polski z Unii Europejskiej, wymaga zmiany o charakterze konstytucyjnym, a zmiany o charakterze wyłącznie ustawowym mogą być kwestionowane i prawdopodobnie byłyby kwestionowane, w tym przez kierowanie ich do Trybunału Konstytucyjnego.

Niezależnie od tego obecnie trwają prace nad nową ustawą o umowach międzynarodowych. MSZ w tej chwili analizuje uwagi zgłoszone przez resorty podczas uzgodnień międzyresortowych. Planowane jest wprowadzenie w ustawie zasady, że Polska wypowiada umowy międzynarodowe, również te tworzące organizacje międzynarodowe, w sposób analogiczny, lustrzany w stosunku do sposobu, w jaki wiązała się tymi umowami. To rozwiązanie nie jest sprzeczne z polską konstytucją. Przeprowadziliśmy pewne konsultacje społeczne, w wyniku których taki projekt również zaopiniowano pozytywnie. Ten projekt w niedługim czasie trafi pod obrady Sejmu. Dziękuję bardzo.