Wystąpienie: Marcin Józefaciuk

Stanowisko

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jako nauczyciel powiem: demokracji nie uczymy tylko z podręcznika. Państwo daje obywatelom najważniejszą lekcję wtedy, gdy każdy prawidłowo oddany głos przyjmuje, liczy i traktuje z równą wagą.

Dlatego kierunek tej nowelizacji oceniam pozytywnie. Sejm przez lata nie wykonywał wniosków PKW o dostosowanie liczby mandatów do zmian demograficznych. Stały, oparty na matematyce mechanizm może zakończyć tę polityczną bezczynność. Potrzebujemy także mniejszych obwodów, sprawniejszych komisji, ograniczenia komitetów widm oraz możliwości użycia ważnego polskiego dowodu osobistego przy głosowaniu za granicą. Dobrze, że komisja pozostawiła diety mężów zaufania i usunęła przepis, który uznawał głosy za niebyłe, jeżeli wynik obwodu nie dotarł w terminie.

Nie możemy jednak mylić dobrego kierunku z gotową ustawą. Mechanizm mandatowy nadal pomija wyborców za granicą i na polskich statkach, choć ich głosy trafiają do okręgu warszawskiego. W OSR pokazano tylko symulację PKW na danych z 2022 r. W niej Łódź traci mandat, ale nie wiemy, jaki byłby rezultat według aktualnych danych. Bez pełnej symulacji dla 41 okręgów nie głosujemy nad samą matematyką, lecz nad niewiadomą.

Prezes UODO słusznie pyta, po co konsulom dostęp do kolejnego rejestru, skoro istnieją już inne narzędzia weryfikacji. Nie ma też zaktualizowanej oceny kosztów. Podane 102 mln zł oszczędności oparto głównie na zniesieniu diet, z którego komisja zrezygnowała. Trzeba również wskazać kryteria liczby komisarzy i zabezpieczyć niezależność urzędnika pracującego w tej samej gminie.

Jako poseł niezrzeszony popieram projekt co do zasady, ale oczekuję konkretnych poprawek przed trzecim czytaniem. Równość głosu, ochrona danych i uczciwe finansowanie organizacji wyborów nie są detalami. To warunki zaufania do wyniku.