Wystąpienie: Marcin Józefaciuk

Stanowisko

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Procedujemy dziś nad projektem dotyczącym zmiany Kodeksu postępowania karnego, który ma na celu dostosowanie polskich przepisów do prawa Unii Europejskiej w zakresie europejskiego nakazu aresztowania. To obszar niezwykle istotny. Przestępczość ma dziś charakter transgraniczny, a państwo musi mieć narzędzia do skutecznej współpracy międzynarodowej. Europejski nakaz aresztowania jest jednym z takich kluczowych narzędzi.

Projekt idzie w kierunku jego usprawnienia - wprowadza możliwość czasowego przekazania osoby, rozszerza katalog gwarancji oraz porządkuje procedury. To kierunek zrozumiały. Ale jednocześnie - i to trzeba powiedzieć jasno - mówimy o jednym z najbardziej wrażliwych obszarów państwa: o przekazywaniu obywatela lub rezydenta w ręce innego systemu wymiaru sprawiedliwości. A tutaj nie wystarczy sprawność. Tu kluczowe są gwarancje. Projekt wprowadza możliwość czasowego przekazania osoby jeszcze przed rozpoznaniem nakazu. To rozwiązanie może przyspieszyć postępowania, ale rodzi bardzo poważne pytania o realne korzystanie z prawa do obrony, zwłaszcza gdy czynności prowadzone są równolegle w dwóch państwach. Z drugiej strony rozszerzenie gwarancji na osoby stale przebywające w Polsce to krok w stronę równości wobec prawa. Ale musi on iść w parze z realną zdolnością państwa do egzekwowania tych gwarancji w praktyce.

Z perspektywy obywatela - a często będzie to młody człowiek, który pracuje, studiuje lub funkcjonuje w innym kraju - kluczowe jest jedno: czy państwo polskie jest w stanie realnie go ochronić, gdy znajdzie się w systemie innego państwa? Dlatego ten projekt należy oceniać nie tylko przez pryzmat zgodności z prawem UE, ale przede wszystkim przez pryzmat bezpieczeństwa prawnego obywatela. Bo sprawność procedur nie może wyprzedzać praw człowieka.