Wystąpienie: Jarosław Sachajko

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Procedowany projekt z druku nr 2387 ma charakter przede wszystkim dostosowujący. Jego celem jest uzupełnienie wdrożenia prawa Unii Europejskiej w zakresie europejskiego nakazu aresztowania oraz usunięcie kilku luk, które według uzasadnienia rządu nadal występują w polskim Kodeksie postępowania karnego. Projekt przewiduje m.in. zrównanie sytuacji osób mających miejsce zamieszkania lub stałe przebywanie w Polsce z sytuacją obywateli polskich, możliwość czasowego przekazania osoby ściganej do przesłuchania oraz obowiązek bezzwłocznego wystąpienia do państwa trzeciego o zgodę na dalsze przekazanie, jeśli wcześniej doszło do ekstradycji z tego państwa. To są zmiany, które co do zasady można uznać za racjonalne. Z jednej strony mają one poprawić zgodność polskich przepisów z decyzją ramową 2002/584, z drugiej - uporządkować praktykę współpracy sądowej między państwami członkowskimi. Istotne zwłaszcza jest to, że projekt ma eliminować nierówne traktowanie osób, które nie są obywatelami polskimi, ale realnie żyją w Polsce i mają tutaj centrum swojego pobytu. W tym zakresie projekt realizuje zasadę równego traktowania oraz wzmacnia przewidywalność procedury.

Warto także odnotować, że projekt ma służyć sprawności postępowania. Możliwość wcześniejszego przesłuchania osoby objętej ENA albo jej czasowego przekazania może przyspieszyć przeprowadzenie kluczowych czynności i ograniczyć niepotrzebne opóźnienia. (Gwar na sali, dzwonek) Podobnie obowiązek bezzwłocznego wystąpienia o zgodę państwa trzeciego ma uporządkować sytuacje, które w praktyce bywają złożone proceduralnie.

Jednocześnie trzeba uczciwie powiedzieć, że jest to projekt technicznie potrzebny, ale nie jest on całkowicie wolny od pytań praktycznych. Sam OSR wskazuje, że nowelizacja będzie oznaczała zwiększenie liczby procedur, choć zarazem może skrócić czas załatwienia sprawy. To oznacza, że skuteczność projektu będzie zależała nie tylko od litery ustawy, ale także od tego, jak sprawnie nowe rozwiązania zostaną zastosowane przez sądy i organy współpracujące. Druga kwestia dotyczy skutków organizacyjnych. W OSR zapisano, że nie przewiduje się dodatkowych skutków finansowych dla sektora finansów publicznych, ale jednocześnie przyznano, że z uwagi na brak szczegółowych danych odstąpiono od analizy ewentualnych dodatkowych kosztów penitencjarnych związanych z wykonaniem kary w Polsce przez osoby mające tu miejsce zamieszkania lub stały pobyt. To nie przekreśla projektu, ale pokazuje, że praktyka jego wdrożenia będzie wymagała uważnego monitorowania.

Omawiana ustawa jest to zmiana potrzebna z punktu widzenia zgodności z prawem Unii Europejskiej i uporządkowania procedury ENA, zawierająca rozwiązania racjonalne i co do zasady słuszne, ale wymagająca ostrożnej oceny pod kątem skutków praktycznych (Dzwonek), organizacyjnych i wykonawczych. Dziękuję.