Wystąpienie: Agnieszka Maria Kłopotek

Szanowny Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe zabieram głos w sprawie projektu nowelizacji ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów.

To projekt bardzo ważny, bo dotyczy spraw praktycznych: zawierania i obsługi umów o pracę, umów zlecenia, umów uaktywniających, a po zmianach także innych umów związanych z zatrudnieniem i porozumień o wolontariat.

Polskie Stronnictwo Ludowe stoi na stanowisku, że państwo powinno upraszczać życie obywatelom, pracownikom i przedsiębiorcom. Jeżeli ktoś chce legalnie zatrudnić pracownika, podpisać umowę zlecenia, sporządzić aneks czy rozwiązać umowę, to państwo powinno stworzyć mu prosty, bezpieczny i dostępny instrument. Ten projekt właśnie idzie w tym kierunku.

Po pierwsze, ten projekt rozszerza katalog podmiotów, które będą mogły korzystać z systemu. Dotąd były to osoby fizyczne, rolnicy, mikroprzedsiębiorcy oraz podmioty zatrudniające do dziewięciu osób. Po zmianie z systemu będzie mógł skorzystać każdy zainteresowany podmiot. To rozwiązanie racjonalne i oczekiwane również przez przedsiębiorców.

Po drugie, rozszerzony zostanie katalog umów, które będzie można obsługiwać w systemie. Oprócz dotychczasowych umów pojawią się również umowy o zakazie konkurencji, umowy szkoleniowe, umowy o współodpowiedzialności materialnej oraz porozumienia o wolontariat. To odpowiedź na realne potrzeby rynku pracy i codziennej praktyki.

Po trzecie, projekt umożliwia również obsługę w systemie umów zawartych wcześniej poza systemem. To bardzo ważne. Wielu pracodawców i zleceniodawców ma podpisane umowy tradycyjne, ale chciałoby później korzystać z elektronicznych narzędzi przy aneksach, wypowiedzeniach czy innych dokumentach. To jest rozwiązanie bardzo praktyczne i w tej chwili potrzebne.

Po czwarte, pozytywnie oceniamy dążenie do większej elektronizacji i integracji m.in. z ZUS-em, KAS-em czy innymi instytucjami. Jeżeli system ma rzeczywiście ograniczać biurokrację, upraszczać rozliczenia i pomagać w prowadzeniu dokumentacji, to jest to słuszny kierunek.

Ale, Wysoka Izbo, mówimy o tak poważnym rozszerzeniu systemu, że trzeba jasno wskazać kwestie, które wymagają szczególnej troski i uwagi.

Przede wszystkim dobrowolność. System ma być narzędziem ułatwiającym, a nie przymusem pośrednim. Forma tradycyjna musi pozostać w pełni dostępna i równorzędna. Wciąż wielu obywateli, zwłaszcza wiele osób starszych, osób z mniejszych miejscowości czy tych mniej sprawnych cyfrowo, nie może zostać postawionych w sytuacji, w której papierowa umowa stanie się rozwiązaniem gorszym albo mniej praktycznym.

Druga kwestia to bezpieczeństwo danych osobowych. Mówimy o danych bardzo wrażliwych, dotyczących zatrudnienia, wynagrodzenia, zwolnień lekarskich, opieki nad dzieckiem, stażu pracy, a także innych danych członków rodzin. To wymaga najwyższych standardów ochrony. Dobrze, że projekt odwołuje się do zasad RODO i minimalizacji danych, ale kluczowe będzie nie tylko to, co zapisano w uzasadnieniu, ale także to, jak system będzie działał w praktyce.

Trzecia sprawa to odpowiedzialność za błędy. Projekt zakłada, że strony odpowiadają za dane, które wprowadzają. To zrozumiałe, ale życie często pokazuje, że w systemach masowych błędy się po prostu zdarzają. Dlatego potrzebne są jasne i proste procedury korygowania omyłek, odrzucania błędnych dokumentów i usuwania rozbieżności między wersją papierową a elektroniczną.

Czwarta kwestia to realność wdrożenia. Rząd sam przyznaje, że nowa funkcjonalność czy nowe funkcjonalności wymagają dłuższej przebudowy systemu, rozbudowy infrastruktury i integracji z innymi instytucjami. Skoro zakłada się nawet 3 lata na wdrożenie, to trzeba uczciwie zapytać, czy administracja jest do tego przygotowana organizacyjnie, technicznie i finansowo, dlatego że dobry pomysł bez dobrego wykonania może szybko zamienić się w źródło chaosu.

Z punktu widzenia Polskiego Stronnictwa Ludowego najważniejsze jest to, aby cyfryzacja była narzędziem dla ludzi. Ma pomagać pracownikowi, ma odciążyć pracodawcę, ma upraszczać życie rodzinom i przedsiębiorcom. Nie może tworzyć nowych barier, nowych ryzyk i nowych formalizacji. Dlatego klub Polskiego Stronnictwa Ludowego co do zasady dostrzega sens i potrzebę tej nowelizacji, ale uważa, że projekt wymaga starannej pracy w komisji. Trzeba dopilnować, aby system był prosty, bezpieczny, dobrowolny i przyjazny dla użytkownika, dlatego że nowoczesne państwo to nie tylko państwo cyfrowe, ale to przede wszystkim państwo rozsądne, bezpieczne i przewidywalne.

Będziemy oczywiście głosować za dalszym procedowaniem nad tym projektem ustawy. Dziękuję bardzo.