Wystąpienie: Jarosław Sachajko

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przedłożony projekt jest niewielki objętościowo, ale dotyczy bardzo wrażliwej materii: prawa karnego i odpowiedzialności za działania w cyberprzestrzeni. Trzeba uczciwie powiedzieć, że można zrozumieć sam kierunek wykonania prawa Unii Europejskiej i domknięcia luki we wdrożeniu dyrektywy 2013/40/UE. Projektodawca wskazuje wprost, że chodzi o pełniejszą transpozycję przepisów dotyczących ataków na systemy informatyczne. Można też zrozumieć argument, że państwo musi reagować na realne zagrożenia.

Z danych przedstawionych w OSR wynika, że liczba postępowań z art. 267 Kodeksu karnego była wysoka i rosła, a w 2023 r. osiągnęła poziom 8159 wszczętych postępowań. To pokazuje, że problem związany z cyberbezpieczeństwem nie jest teoretyczny. Państwo ma obowiązek chronić obywateli, instytucje i infrastrukturę cyfrową, ale też właśnie dlatego trzeba zachować szczególną ostrożność. Prawo karne powinno być nie tylko skuteczne, lecz także precyzyjne, i tutaj pojawiają się uzasadnione pytania. Czy projekt nie idzie zbyt prostą drogą? Zamiast szerzej uporządkować konstrukcję art. 269b Kodeksu karnego, rząd ogranicza się do punktowego rozszerzenia penalizacji. Nawet w toku opiniowania zwracano uwagę, że przepis ten od dawna budzi wątpliwości interpretacyjne i zasługuje na głębszą analizę. Ministerstwo te uwagi odrzuciło, tłumacząc, że chodzi tylko o techniczne wykonanie obowiązku unijnego. To jest podejście wygodne, ale niekoniecznie wystarczające w przypadku prawa karnego.

Wątpliwości budzi także to, czy w praktyce nie powstaną problemy, które będą dotyczyły ludzi legalnie działających w obszarze cyberbezpieczeństwa: administratorów, analityków, badaczy czy osób prowadzących testy bezpieczeństwa. Owszem, ministerstwo przypomina, że istnieje już wyłączenie odpowiedzialności dla działań służących zabezpieczeniu systemów.

Skoro jednak takie obawy pojawiły się w konsultacjach, to znaczy, że potrzebna jest większa jasność interpretacyjna i większa rozwaga ustawodawcy. Niepokoi również to, że projekt może zwiększyć liczbę procedur i spraw, a jednocześnie wprost zapisano, że nie przewiduje się ewaluacji efektów ustawy. W prawie karnym taka logika nie powinna dominować. W związku z tym należy nad tym projektem jeszcze popracować w komisji. Dziękuję.