Wystąpienie: Bożenna Hołownia

Panie Marszałku! Koleżanki i Koledzy Posłowie! Klub Polska 2050 jest zainteresowany uchwaleniem tej ustawy, ponieważ wydaje nam się ona bardzo potrzebna i pożyteczna. Dlaczego tak jest? Ponieważ utrzymanie płynności finansowej stanowi w ogóle fundament odporności polskiego sektora agrobiznesu na szoki rynkowe, na wszelkiego rodzaju sytuacje kryzysowe. Od 31 grudnia 2025 r. mamy możliwość, a nawet konieczność, wtórnego wykorzystania środków, które zostały zwrócone w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2012.

Fundamentem prawnym dla tych projektowanych zmian jest art. 45 rozporządzenia nr 1303/2013, który obliguje państwa członkowskie Unii Europejskiej do ponownego wykorzystania środków zwróconych z instrumentów finansowych przez okres co najmniej 8 lat po zakończeniu tego projektu. Nowelizacja ustawy eliminuje dotychczasową systemową dysfunkcję finansową, która polega na obligatoryjnym przekazaniu tych środków do Krajowego Funduszu Gwarancyjnego, który jest znacznie mniej elastyczny niż proponowane rozwiązanie. Z punktu widzenia strategii finansów publicznych kluczowa jest też redefinicja statusu tych funduszy. Poprzez wprowadzenie pkt 2c w art. 5 ust. 1 ustawy o finansach publicznych środki te stają się krajowymi środkami publicznymi, co pozwala na odejście od rygorystycznych ram unijnych i umożliwia ministrowi elastyczne projektowanie wsparcia, w tym komponentów dotacyjnych, które dotychczas były ograniczone.

Proponowany model operacyjny zakłada, jak już mówili moi poprzednicy, wykorzystanie środków z tzw. drugiego obrotu, czyli funduszy uwalnianych wraz ze spłatą kapitału kredytowego z poprzedniego okresu, co pozwala na zachowanie ciągłości wsparcia przy zachowaniu pełnej neutralności budżetowej. Te kwoty, które będą potrzebne do wsparcia kredytów, nie będą obciążały budżetu. Minister rolnictwa i rozwoju wsi, stosując to narzędzie, może różnicować stawki dopłat, kierując szersze strumienie pomocy do grup priorytetowych, takich jak np. młodzi rolnicy czy gospodarstwa dotknięte klęskami żywiołowymi, co byłoby utrudnione, a wręcz niemożliwe w przypadku przekazania tych kwot do Krajowego Funduszu Gwarancyjnego.

Przy poprzednim projekcie zainteresowanie rolników było bardzo duże, dlatego opierając się na analizie ryzyka, założono, że w ciągu najbliższych 8 lat ten projekt powinien zabezpieczyć 25 tys. umów. Poprzednio było ich 18 tys., a więc zakładamy, że zainteresowanie będzie co najmniej takie samo, a raczej powinno być większe. W związku z tym margines bezpieczeństwa w ramach krajowego limitu pomocy de minimis pozostaje na tyle szeroki, że gwarantuje stabilność instrumentu bez ryzyka nagłego wstrzymania rejestracji pomocy.

Reforma systemu wsparcia zwrotnego po 2025 r. stanowi naszym zdaniem optymalną odpowiedź na wezwania sektora agro w nowej rzeczywistości geopolitycznej i makroekonomicznej, która rysuje się raczej jako dość trudna. Implementacja instrumentu finansowego plus pod bezpośrednim nadzorem ministra rolnictwa i rozwoju wsi kończy erę rozproszenia środków i buduje nowoczesny, scentralizowany system wsparcia zwrotnego, gotowy na wyzwania sektora rolnego po 2026 r. (Dzwonek) Klub Polska 2050 w pełni popiera zaproponowane rozwiązania i zagłosuje za przyjęciem ustawy.