Wystąpienie: Marcin Józefaciuk

Stanowisko

Ten projekt porządkuje coś, co od lat funkcjonowało trochę "na styku systemów" - lotnictwo służb porządku publicznego. I trzeba uczciwie powiedzieć: takie uporządkowanie jest potrzebne. Dziś mówimy o realnych działaniach: ratowaniu życia, reagowaniu kryzysowym, zabezpieczaniu granic, akcjach przeciwpożarowych czy działaniach antyterrorystycznych. W tych obszarach Lotnictwo Policji czy Straży Granicznej odgrywa kluczową rolę. Wprowadzenie jasnych podstaw prawnych dla jego funkcjonowania to krok w stronę większego bezpieczeństwa państwa i obywateli.

Projekt tworzy formalnie Lotnictwo Policji i Lotnictwo Straży Granicznej, określa ich zadania, system szkolenia, licencjonowania, nadzoru technicznego i operacyjnego. To jest potrzebne, bo bez tego mamy chaos kompetencyjny i różne standardy działania. Ale - i to jest kluczowe - ten projekt nie jest neutralny.

Po pierwsze, bardzo duża koncentracja kompetencji w rękach komendanta głównego Policji. To on wydaje licencje, kontroluje ich ważność, dopuszcza statki powietrzne do lotu, określa procedury i może nawet dopuścić lot bez ważnego świadectwa zdatności w szczególnych sytuacjach. To ogromna władza skupiona w jednym organie, bez wyraźnych mechanizmów zewnętrznej kontroli.

Po drugie, szerokie uprawnienia operacyjne, w tym możliwość prowadzenia działań o charakterze niejawnym, gdzie oznakowanie statków powietrznych może być ograniczone lub całkowicie wyłączone. To rodzi pytania o przejrzystość działań służb i możliwość kontroli społecznej.

Po trzecie, brak wyraźnych mechanizmów kontroli cywilnej nad wykorzystaniem lotnictwa służb. Projekt skupia się na organizacji, procedurach i bezpieczeństwie technicznym, ale praktycznie nie dotyka kwestii nadzoru demokratycznego nad tym, jak i kiedy te narzędzia są używane.

Po czwarte, rozszerzenie możliwości działania poza granicami kraju. To ma sens operacyjny, ale powinno być powiązane z jasnymi zasadami odpowiedzialności i kontroli.

Z drugiej strony projekt wprowadza standardy, które zwiększają bezpieczeństwo: system licencji, badania lekarskie, obowiązek utrzymania kwalifikacji, system kontroli technicznej statków powietrznych. To są rozwiązania dobre i potrzebne. Dlatego ten projekt można poprzeć jako kierunek. Ale nie można go przyjąć bez refleksji nad kontrolą władzy, przejrzystością i prawami obywateli.