Wystąpienie: Marcin Józefaciuk

Stanowisko

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Sankcje, których nie można skutecznie egzekwować, stają się wyłącznie politycznym komunikatem. Rosja i inne reżimy obchodzą je przez pośredników, państwa trzecie, złożone struktury własności oraz kryptoaktywa. Polska potrzebuje więc jednego, sprawnego systemu obejmującego ponad 40 unijnych reżimów sankcyjnych.

Projekt porządkuje właściwość organów, procedury odstępstw i kontroli, tworzy krajową listę oraz podstawy szybkiej ochrony miejsc pracy i usług publicznych. Wdraża też niestety ponad 15 miesięcy po terminie dyrektywę penalizującą naruszanie sankcji. Ten kierunek jest potrzebny.

Jednak skuteczność nie może oznaczać dowolności. Wpis na listę może opierać się na nieostrych przesłankach, takich jak obca ingerencja i manipulacja informacyjna, powiązanie osobiste czy samo prawdopodobieństwo przyszłego użycia majątku. Decyzja będzie ogłoszona tylko w BIP, wykonalna od następnego dnia, bez wniosku o ponowne rozpatrzenie. Jej uzasadnienie może zostać ograniczone, a skarga nie wstrzyma automatycznie skutków.

Przy zamrożeniu rachunków, zarządzie przymusowym, możliwym przejęciu własności, karze administracyjnej do 20 mln zł oraz karze więzienia do 12 lat standard ochrony prawnej musi być wyjątkowo wysoki. Potrzebna jest szybka kontrola sądu, precyzyjne definicje i proporcjonalność. Próg 800 zł dla jednego tylko wyłączenia wymaga wyjaśnienia, skoro dyrektywa dopuszcza szerszy próg 10 tys. euro. Ogólne wyłączenie legalnej pomocy humanitarnej powinno znaleźć się w przepisach karnych, nie jedynie w uzasadnieniu.

Jako poseł niezrzeszony nie poprę odrzucenia projektu w pierwszym czytaniu. Popieram skierowanie go do komisji, ale nie daję rządowi czeku in blanco. Sankcje mają uderzać w finansujących wojnę i obcą ingerencję, nie rykoszetem w pracowników, rodziny i uczciwych przedsiębiorców. Bezpieczne państwo musi działać szybko, precyzyjnie i pod realną kontrolą sądu.