Wystąpienie: Władysław Bartoszewski

Wielce Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić projekt ustawy o środkach ograniczających z druku nr 3003.

Mówiąc po polsku, środki ograniczające to w normalnym języku są sankcje. W sytuacji, kiedy Rosja najechała na Ukrainę, stwarzając moment przełomowy dla bezpieczeństwa Polski i Europy, zaczęliśmy wprowadzać kolejne pakiety sankcyjne jako Unia Europejska. Ograniczenia z tym związane były i pozostają wyzwaniem dla organów administracji państw członkowskich, jak i dla podmiotów gospodarczych. W 2022 r. poprzedni rząd słusznie wprowadził, w celu skutecznego wdrażania sankcji unijnych oraz uzupełnienia ich krajowymi środkami restrykcyjnymi, ustawę o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, zwaną potocznie małą ustawą sankcyjną.

To było słuszne rozwiązanie, ale po 4 latach okazuje się, że to było rozwiązanie niewystarczające, dlatego że każdy nowy pakiet sankcji unijnych, a mieliśmy ich do tej pory 14, jak dobrze pamiętam, wymagał nowelizacji w.w. ustawy, tak aby było jasne, który organ w Polsce stosuje sankcje z rozporządzeń unijnych. To jest dość uciążliwe. W związku z tą ustawą z 2022 r. - która nie odpowiada na potrzebę systemowego uporządkowania mechanizmów stosowania środków ograniczających, precyzyjnego określenia kompetencji organów oraz wprowadzenia zasad odpowiedzialności administracyjnej i karnej - przygotowaliśmy w resorcie spraw zagranicznych ustawę o środkach ograniczających, która jest pierwszym w Polsce aktem prawnym regulującym w sposób kompleksowy zagadnienia związane ze stosowaniem sankcji. Jednocześnie, ponieważ doceniamy to, że ustawa z 2022 r. była ustawą słuszną, będzie ona dalej funkcjonowała, tak jak i poprzednio, w kontekście rosyjskim i białoruskim. Tak więc tej ustawy nie wykreślamy z porządku prawnego, tylko dopisujemy.

Jedną z nowych rzeczy w ustawie o środkach ograniczających jest dodanie przesłanki o wpisie na listę krajową związanej z obcą ingerencją i manipulacją w środowisku informacyjnym wymierzoną w bezpieczeństwo Rzeczypospolitej Polskiej.

To tzw. przesłanka FIMI, dezynformacyjna. FIMI, czyli foreign information manipulation and interference. I to jest rzecz nowa, która jest dla nas bardzo istotna, dlatego że w tej chwili oceniamy, że 50% informacji w mediach społecznościowych to są fake newsy, to informacje nieprawdziwe. I z tym musimy walczyć.

Jedna z rzeczy, którą nowa ustawa zawiera, to określenie właściwości organów, które mają się tym zajmować. To z punktu widzenia przedsiębiorców polskich jest bardzo ważne, bo po pierwsze, zapewnia pewność obrotu gospodarczego, a po drugie, przedsiębiorcy będą wiedzieć, do kogo mają się zwrócić w celu uzyskania ewentualnego odstępstwa od tej ustawy i jaki organ będzie rozstrzygał w drodze decyzji administracyjnej. My jako Ministerstwo Spraw Zagranicznych jesteśmy wiodącym organem w zakresie przyjmowania sankcji na forum międzynarodowym oraz koordynującym współpracę międzyresortową na tym obszarze.

Należy podkreślić, że ta ustawa odpowiada na problemy zidentyfikowane przez MSZ, a sygnalizowane przez przedsiębiorców w zakresie przejrzystości mechanizmów sankcyjnych, zwiększając tym samym pewność obrotu gospodarczego. Obecne niejasności prawne utrudniają prowadzenie działalności gospodarczej i sprzyjają nieuczciwej konkurencji.

To tak w największym skrócie. Zostawię trochę czasu dla mojego kolegi, ministra spraw wewnętrznych i administracji, a oczywiście potem, po wypowiedziach klubowych jesteśmy gotowi odpowiedzieć na wszystkie państwa pytania. Jest to po prostu ustawa, która wprowadza pewien kompleksowy porządek prawny do tych zagadnień, bo sankcje, jak wiadomo, nie znikną. Działalność Federacji Rosyjskiej w ostatnich nawet kilku dniach budzi wyjątkowo duże zastrzeżenia i musimy nad tym jakoś panować. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Monika Wielichowska)