Wystąpienie: Witold Tumanowicz

Stanowisko

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt odpowiada na realny problem programu "Czyste Powietrze". Mamy osoby, które otrzymały dofinansowanie, pieniądze trafiły bezpośrednio do wykonawcy, a inwestycja z przyczyn niezależnych od beneficjenta nie została prawidłowo wykonana. Mimo to dzisiaj właśnie beneficjent może być zobowiązany do zwrotu środków. Dlatego stworzenie mechanizmu ochrony osób rzeczywiście poszkodowanych jest potrzebne.

Projekt pozwala m.in. zawiesić spłatę po wszczęciu postępowania karnego, wyłączyć odpowiedzialność beneficjenta w przypadku prawomocnego stwierdzenia odpowiedzialności sprawcy, a w określonych sytuacjach - umorzyć należność lub rozłożyć ją na raty. Jednocześnie fundusz będzie mógł dochodzić wypłaconych pieniędzy bezpośrednio od wykonawcy. To jest rozwiązanie bardziej sprawiedliwe niż obciążanie całym ryzykiem osoby, która sama została poszkodowana.

Dobrze również, że po konsultacjach zmieniono pierwotne rozwiązanie i samo zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa nie wystarczy do obowiązkowego zawieszenia spłaty. Potrzebne będzie wszczęcie postępowania karnego. Ogranicza to ryzyko, że zwykły spór z wykonawcą będzie automatycznie przedstawiany jako oszustwo.

Największe zastrzeżenie budzi jednak to, że projekt patrzy na odpowiedzialność zbyt jednostronnie. W konsultacjach wskazywano również na problemy wynikające z opóźnień funduszy, błędnej weryfikacji inwestycji czy późniejszych zmian zasad programu. Postulat objęcia takich sytuacji projektowanymi rozwiązaniami nie został uwzględniony.

Jeżeli chcemy rzeczywiście chronić poszkodowanego beneficjenta, trzeba brać pod uwagę nie tylko nierzetelność wykonawcy, ale również ewentualne błędy instytucji publicznych. Nie powinno być tak, że odpowiedzialności szukamy po stronie obywatela albo przedsiębiorcy, natomiast błędy funduszu pozostają poza mechanizmem przewidzianym w tej ustawie.

Dlatego kierunek projektu jest słuszny, ale mechanizm odpowiedzialności pozostaje niepełny. Pomoc powinna trafiać do osób, które rzeczywiście nie ponoszą winy za nieprawidłową realizację inwestycji, niezależnie od tego, czy źródłem problemu był nierzetelny wykonawca czy działanie instytucji uczestniczącej w realizacji programu. Dziękuję.