Wystąpienie: Mariusz Krystian

Pytania

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Upamiętniamy dziś 100. rocznicę urodzin Tadeusza Konwickiego - pisarza, który walczył o Polskę z bronią w ręku, a potem piórem. Latem 1944 r., jako osiemnastolatek, wstąpił do Armii Krajowej. Walczył w operacji "Ostra Brama" o Wilno. A kiedy Sowieci zajęli miasto, nie złożył broni, poszedł w las i do kwietnia 1945 r. walczył w partyzantce antysowieckiej, w jednym z ostatnich oddziałów na Wileńszczyźnie. Sam uczciwie przyznał, że po wojnie dał się uwieść komunie. Byłem draniem, złoczyńcą, a właściwie potworem - tak później mówił o sobie. Ale w 1966 r. rzucił legitymację PZPR w proteście przeciwko wyrzuceniu Leszka Kołakowskiego. I od tej chwili szedł już tylko jedną drogą. Podpisywał kolejne listy protestacyjne, bronił aresztowanych członków KOR, wstąpił do Towarzystwa Kursów Naukowych. Władza odpowiedziała zakazem druku.

I wtedy zaczęła się najważniejsza walka. "Kompleks polski" i "Mała apokalipsa", wydane poza cenzurą, w drugim obiegu. To były książki, których komuna bała się bardziej niż ulotek. "Mała apokalipsa" z 1979 r. to najostrzejsza diagnoza PRL-u, jaką wtedy napisano. Czytano ją po kryjomu, przepisywano na maszynie, przekazywano sobie z rąk do rąk. A do tego kino: "Salto", "Dolina Issy" według Miłosza, "Lawa" według "Dziadów", scenariusze do "Matki Joanny od Aniołów" i "Faraona". Bez Konwickiego polska szkoła filmowa byłaby uboższa o jeden z najjaśniejszych głosów.

W 2012 r. Rzeczpospolita uhonorowała go Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 7 stycznia 2015 r. Cześć jego pamięci. Dziękuję bardzo.