Wystąpienie: Arkadiusz Myrcha

Dziękuję.

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Za pomocą procedowanej ustawy wprowadzamy szerszą gwarancję procesową dla świadków w postępowaniu przygotowawczym i postępowaniu karnym, ale skoncentrujemy się tu na etapie postępowania przygotowawczego. Mówimy tu o zmianach dotyczących art. 87 Kodeksu postępowania karnego.

Jak słusznie tutaj wszyscy państwo zauważyliście, obecna konstrukcja prawna i możliwość kontroli odmowy dopuszczenia pełnomocnika świadka do udziału w czynnościach wyłącznie przez prokuratora nadrzędnego jest konstrukcją wadliwą i od dawna także kontestowaną. Liczne wystąpienia środowisk prawniczych, organizacji pozarządowych, rzecznika praw obywatelskich skłoniły nas do podjęcia inicjatywy legislacyjnej w tym zakresie. Wprowadzenie kontroli sądowej wydaje się działaniem absolutnie wystarczającym i wręcz systemowo spójnym na tle Kodeksu postępowania karnego. Proszę zauważyć, że czynność, o której mówimy, czyli możliwość przesłuchania świadka z udziałem pełnomocnika, jako zasada wynika z tych przepisów. Prokurator będzie miał oczywiście prawo skorzystać z odmowy dopuszczenia, jeżeli będzie to w jego ocenie uzasadnione albo nie będzie spełnione kryterium dopuszczenia takiego pełnomocnika.

Proszę zauważyć, że wprowadzenie chociażby na samym początku możliwości wykonania tych czynności dopiero po uprawomocnieniu takiego orzeczenia powoduje, że jedynie w ściśle określonych przypadkach, właśnie opisanych w kodeksie, prokurator będzie się musiał powstrzymać od dokonania tych czynności procesowych bez udziału pełnomocnika. Istotne jest to, że wniesienie środka zaskarżenia wstrzymuje te czynności i zawiesza je do czasu rozstrzygnięcia przez sąd.

Czy wpłynie to w sposób widoczny czy znaczący na funkcjonowanie sądów rejonowych? Nie, nie wpłynie. Z uzasadnienia tego projektu ustawy i z oceny skutków regulacji jasno wynika, że tego typu przypadków jest w skali kraju raczej kilkadziesiąt, a w przypadku niektórych apelacji - kilka czy kilkanaście. Nie jest to zatem sytuacja, która nawet przy założeniu, że wszystkie te sprawy byłyby rozstrzygnięte w krótkim, 7-dniowym terminie przez właściwy sąd rejonowy, nagle w jakiś sposób wpłynęłaby na funkcjonowanie tego sądu.

Natomiast to, co jest równie istotne i co stanowiło największą troskę z państwa strony, to wprowadzenie tych przypadków, kiedy prokurator pomimo wniesienia środka zaskarżenia będzie mógł dokonać czynności procesowych wobec świadka. Tam są dwie przesłanki: jedna - z uwagi na niecierpiące zwłoki czynności, których należy dokonać, a druga - z uwagi na dobro śledztwa. I o ile, jeśli dobrze rozumiem pytania, które tutaj padły, pierwszy element nie wzbudza jakichkolwiek wątpliwości, czyli rozumiemy, że z uwagi na jakąś presję czasową i okoliczności zewnętrzne jest uzasadnione dokonanie tych czynności w postaci przesłuchania świadka, o tyle wątpliwości budzi kwestia dobra śledztwa. Jeżeli sięgniemy do art. 317 § 2 Kodeksu postępowania karnego - to jest jeden z przepisów regulujących zasady przeprowadzenia śledztwa - to znajdziemy tam regułę, która analogicznie pozwala prokuratorowi odmówić udziału w konkretnych czynnościach w ramach prowadzonego śledztwa ustanowionym w sprawie pełnomocnikowi czy obrońcy. Podkreślam, że odmowa udziału w konkretnych czynnościach w ramach toczącego się śledztwa jest właśnie umotywowana wagą i dobrem śledztwa. W związku z tym ta zmiana, którą proponujemy w art. 87 Kodeksu postępowania karnego, i wyjątek wskazany w § 5 są spójne z przepisami kodeksowymi, a w szczególności, jak wskazałem, z przepisem art. 317 § 2.

Co rozumiemy pod pojęciem dobra śledztwa? Proszę zwolnić mnie z obowiązku wskazywania ad casum, co z punktu widzenia toczącego się śledztwa mogłoby być tą okolicznością. Wydaje się, że na tym tle orzecznictwo i piśmiennictwo dość wyczerpująco czy przynajmniej w sposób obszerny wielokrotnie się wypowiadało. Odsyłam wszystkich zainteresowanych państwa do tych pozycji. Dziękuję. (Oklaski)