Wystąpienie: Marcin Warchoł

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Sprawy tej by nie było, gdyby nie to, co zrobiliście w sprawie śp. pani Barbary Skrzypek. Przypomnę. Po pierwsze, gdy zeznawała, nie dopuszczono jej pełnomocnika. Po drugie, nie nagrywano jej przesłuchania. Samo przesłuchanie trwało 4 godziny. I podczas tych 4 godzin sporządzono protokół - uwaga - który liczy zaledwie 9 stron. Z 4-godzinnych zeznań protokół 9-stronicowy. Czy prokuratura dochowała standardów? Pytanie jest retoryczne i odpowiedź jest jednoznaczna. Było to jedno z największych naruszeń prawa w ostatnich latach. To przywodzi najczarniejsze karty PRL-u, to, co zrobiono w tej akurat sprawie. Ofiarą padła śp. pani Barbara Skrzypek. I dlatego tutaj dzisiaj się spotykamy. Spotykamy się po to, żeby takich spraw na przyszłość nie było, żeby zapewnić świadkom prawo do pełnomocnika. Prawo, które ma być realne, a nie tylko wirtualne. I prawo to powinno być kontrolowane przez sąd.

Owszem, w projekcie jest kontrola sądu, aczkolwiek ta kontrola jest iluzoryczna, jeżeli nie ma kryteriów tej kontroli. Dziś w art. 87 § 3 czytamy, że jeżeli nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej stroną, to sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia pełnomocnika. Ale jak widzimy w tej konkretnej sprawie, ta ocena dokonywana przez prokuratora jest całkowicie dowolna. Jest całkowicie uznaniowa. I pytanie: Czy sąd cokolwiek w tej sprawie pomoże? Absolutnie nie. Tylko przeniesie się ta uznaniowość z pozycji prokuratora na sąd. I dlatego jedyną gwarancją dla ochrony interesów świadka jest przyznanie wprost prawa do udziału pełnomocnika z obowiązkiem po stronie prokuratora dopuszczenia takiego pełnomocnika, jeżeli świadek sobie tego życzy.

I dlatego powtarzam: my jako Prawo i Sprawiedliwość po raz kolejny przedkładamy projekt, w imię którego strona i inna osoba, taka jak świadek, mają prawo do ustanowienia pełnomocnika i jego obecności na każdym etapie postępowania z ich udziałem. I osoba, która uniemożliwi obecność tego pełnomocnika, jest z urzędu z mocy prawa wyłączona ze sprawy, której czynność dotyczy. Osoba prowadząca czynność, która uniemożliwi obecność pełnomocnika w takiej sytuacji, zostaje wyłączona z mocy prawa ze sprawy, której to dotyczy. Mamy prawo, obowiązek i zarazem skorelowane z tym konsekwencje w postaci niezrealizowania tego prawa świadka. I ta sytuacja jest czytelna, czarno-biała. Dopuszczasz pełnomocnika, oczywiście realizujesz tę czynność, a jeżeli nie dopuszczasz, czynności nie realizujesz po prostu.

Bez konsekwencji nic z tego, proszę państwa, nie będzie. Wiele już na tej sali mówiliśmy o tym, że terminy instrukcyjne dla organów nie pomagają. Co z tego, że organ ma jakieś obowiązki, skoro terminy instrukcyjne i różne możliwości decydowania sprawiają, że dochodzi do tak skandalicznych sytuacji, jak w sprawie pani śp. pani Barbary Skrzypek. Dlatego, zwróćcie państwo uwagę, tu się nic nie zmienia. Jeśli chodzi o kryteria, to się w ogóle nie zmienia ani na kropkę - art. 87 § 3. Jedyną gwarancją zachowania praw świadka jest to, żeby wprowadzić tego typu rozwiązanie.

Dzisiaj Kodeks postępowania karnego już zna takie rozwiązania, które wiążą ręce organom procesowym. Przypomnę chociażby art. 248 k.p.k. Jeżeli nie doręczy w ciągu 24 godzin osobie zatrzymanej postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, to w tym momencie osoba ta wychodzi na wolność. To są dzisiaj bardzo jasne konsekwencje. Jeżeli organ spóźni się z tego typu czynnością, to w tym momencie spadają na niego wszystkie negatywne konsekwencje. Tak samo tutaj mamy wpisaną jasną sankcję. Bez sankcji ten przepis będzie bezzębny, dlatego składamy poprawkę, o której przed chwilą wspomniałem, żeby świadek miał prawo do takiego pełnomocnika, a z tym prawem była związana konkretna sankcja wobec prokuratora, który nie dopuszcza świadków. Dziękuję. (Oklaski)