Wystąpienie: Jarosław Sachajko

Dziękuję.

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Kierunek tej ustawy jest zasadniczo racjonalny. Współpraca sądowa w Unii Europejskiej musi być sprawna. Jeżeli mamy ścigać przestępców, jeżeli mamy skutecznie walczyć z przestępczością transgraniczną, jeżeli sprawy nie mają się ciągnąć latami, to państwa muszą ze sobą współpracować.

Projekt porządkuje kwestie przesłuchania albo czasowego przekazania osoby objętej europejskim nakazem aresztowania jeszcze przed ostatecznym rozpatrzeniem nakazu. To może przyspieszyć postępowania i ograniczyć przewlekłość, ale tu natychmiast pojawia się zastrzeżenie. Czy czasowe przekazanie będzie rzeczywiście wyjątkiem, uzasadnioną okolicznością, czy stanie się wygodną rutyną? Bo mówimy nie o papierze, ale o człowieku, o jego wolności, o jego prawie do obrony, o jego prawie do udziału w czynnościach, o tym, czy państwo polskie będzie realnie chroniło swoich obywateli. I tu trzeba powiedzieć jasno: co do zasady, polscy obywatele powinni być sądzeni w Polsce. Jeżeli obywatel polski ma miejsce zamieszkania, rodzinę, życie i centrum interesów w Polsce, to państwo polskie powinno w pierwszej kolejności brać odpowiedzialność za wymiar sprawiedliwości wobec własnych obywateli. Przekazanie za granicę nie może być automatem, tym bardziej że mamy ogromny problem w wymiarze sprawiedliwości: sądy są niesprawne, przewlekłe, obywatele czekają latami na rozstrzygnięcia. Do tego dochodzi głęboki spór o niezależność i upolitycznienie sądownictwa, w tym działania obecnej większości, która zamiast odbudować zaufanie, pogłębia chaos i próbuje podporządkować wymiar sprawiedliwości własnym interesom politycznym. W takim stanie państwa każda procedura dotycząca przekazania ludzi między państwami musi być szczególnie ostrożna. Dlatego ten projekt można poprzeć tylko pod warunkiem bardzo twardego stosowania gwarancji procesowych. Sąd musi badać każdą sprawę indywidualnie. Nie może być tak, że obywatel Polski zostaje czasowo przekazany za granicę, a później zaczyna się urzędnicza gra: opóźnienia, korespondencje, tłumaczenia, terminy, brak odpowiedzi. Wolność człowieka nie może być zależna od tego, czy urzędy dwóch państw sprawnie wymieniają pisma.

Wysoka Izbo! Współpraca europejska - tak, ściganie przestępców - tak, sprawniejsze procedury - tak, ale bez automatyzmu, bez ślepego zaufania i bez osłabienia ochrony polskich obywateli. Europejski nakaz aresztowania ma służyć sprawiedliwości, a nie wygodzie urzędników, a polskie państwo ma przede wszystkim chronić swoich obywateli i zapewnić im rzetelny proces. Dlatego kierunek jest racjonalny, ale praktyka stosowania tych przepisów będzie absolutnie kluczowa. Dziękuję.