Wystąpienie: Arkadiusz Sikora

Dzień dobry.

Panie Marszałku! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! W imieniu klubu Lewicy chciałbym wyrazić opinię na temat rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco, druk nr 2318, sprawozdanie z druku nr 2481.

Szanowni Państwo! Jest to kolejny projekt ustawy, który ma charakter deregulacyjny i jego głównym celem jest uproszczenie procedur administracyjnych oraz skrócenie czasu rozpatrywania spraw obywateli i przedsiębiorców. Jednym z kluczowych rozwiązań proponowanych w tym projekcie jest rozszerzenie instytucji tzw. milczącego załatwienia sprawy. Oznacza to, że jeśli organ administracyjny nie wyda decyzji w określonym terminie, sprawa zostaje rozstrzygnięta zgodnie z wnioskiem obywatela lub przedsiębiorcy. Oczywiście to bardzo dobry kierunek i niesie wiele korzyści dla osób, których bezpośrednio dotyczą te decyzje. M.in. przyspiesza procesy administracyjne, zwiększa pewność prawa. Obywatele i przedsiębiorcy będą wiedzieli, ile maksymalnie potrwa ich sprawa, a to jest szczególnie ważne w kontekście inwestycji, działalności gospodarczej czy planowania rozwoju. Ale także następuje tutaj odciążenie administracji publicznej. Dzięki temu rozwiązaniu urzędy będą mogły skoncentrować się na bardziej skomplikowanych sprawach, zamiast przeciągać procedury tam, gdzie nie ma realnych przeszkód do wydania decyzji.

Projekt obejmuje szeroki zakres dziedzin: od prawa podatkowego, przez transport, środowisko, aż pod działalność gospodarczą. W wielu przypadkach wprowadza zasadę, że brak reakcji organów w określonym terminie oznacza zgodę lub pozytywne rozpatrzenie sprawy.

Jest to, szanowni państwo, fundamentalna zmiana filozofii, podejścia i myślenia, ale czy ten projekt niesie same zalety? Mam tutaj duże wątpliwości. Mianowicie, po pierwsze, mamy tutaj do czynienia z osłabieniem kontroli państwa, gdyż decyzje mogą zapadać bez realnej analizy sprawy, a organy mogą przepuszczać sprawy przez bezczynność. Państwo w tych przypadkach może utracić funkcję kontrolną w obszarach wrażliwych, takich jak środowisko, bezpieczeństwo czy podatki.

Po drugie, możliwy jest spadek jakości decyzji administracyjnych. Związane jest to z presją czasu i automatyzmem, które mogą prowadzić do powierzchownego działania, w którym urzędnicy skupiają się na zmieszczeniu w terminie, a nie jakości wydania decyzji. W takich sytuacjach brak decyzji równa się decyzji pozytywnej, nawet jeśli sprawa jest bardzo skomplikowana. W efekcie tego może występować większa liczba błędów i decyzji sprzecznych z interesem publicznym.

Po trzecie, mogą występować ryzyka dla środowiska i ładu przestrzennego. Choć projekt nie wprowadza milczącej zgody dla wszystkich decyzji środowiskowych, to ograniczenie realnej kontroli nad inwestycjami oraz milczące potwierdzanie warunków środowiskowych bez analizy stwarzają możliwość kontynuowania inwestycji mimo zmiany tych okoliczności.

Kolejna nasza wątpliwość jest taka, że istnieje możliwość nadużyć i zarządzania tzw. bezczynnością, gdyż brak decyzji przestaje być błędem, a staje się narzędziem. W tym przypadku może występować ryzyko celowego niepodejmowania decyzji przez urzędy, a to z kolei może prowadzić do nieformalnej selekcji spraw oraz braku transparentności.

Po piąte, projekt niesie ryzyko fiskalne i podatkowe. Automatyczne przyznawanie ulg przy braku reakcji organu może prowadzić do potencjalnego uszczuplenia dochodów publicznych oraz trudności w kontroli nadużyć.

Podsumowując, projekt niesie realne korzyści w postaci przyspieszenia procedur, ale jednocześnie przesuwa równowagę z jakości i kontroli na szybkość oraz osłabia rolę państwa jako strażnika interesu publicznego. Nie wiem, czy taka miała być rola tej ustawy. To jest pytanie do ministerstwa. Wydaje się jeszcze konieczne kontynuowanie prac nad tą ustawą. W tym kierunku będziemy dążyć. Dziękuję.

(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Monika Wielichowska)