Wystąpienie: Katarzyna Kierzek-Koperska

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Tym projektem ustawy chcemy rozszerzyć instytucję milczącego załatwienia sprawy. Już w niektórych ustawach, głównie w Ordynacji podatkowej, taka regulacja jest, natomiast na pewno wymaga to rozszerzenia. Proponowane zmiany mają więc na celu rozszerzyć tę instytucję, aby usprawnić prowadzenie przedsięwzięć przez obywateli i przedsiębiorców oraz skrócić czas trwania postępowań administracyjnych.

Obecnie, zgodnie z art. 122a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, milczące załatwienie sprawy może mieć zastosowanie wyłącznie w przypadkach wyraźnie wskazanych w ustawie. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że sprawa zostaje uznana za załatwioną zgodnie z żądaniem strony, jeśli właściwy organ administracji publicznej w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania albo w innym terminie określonym w przepisach szczególnych nie wyda decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie albo nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji.

W praktyce instytucja ta ma obecnie ograniczone zastosowanie, ponieważ przepisy szczególne przewidują ją jedynie w nielicznych przypadkach.

Projekt ustawy zakłada więc zwiększenie liczby spraw, które będą mogły zostać załatwione w sposób milczący. Oznacza to, że w sytuacji braku reakcji organów w ustawowym terminie obywatel lub przedsiębiorca uzyska możliwość dalszego działania bez konieczności oczekiwania na formalne rozstrzygnięcie. Rozwiązanie to ma zwiększyć pewność prawa, poprawić przewidywalność postępowania administracyjnych oraz ograniczyć przewlekłość procedur przy jednoczesnym zachowaniu obowiązku organów do weryfikacji spełnienia wszystkich wymaganych przesłanek formalnych i merytorycznych.

W związku z powyższym projekt przewiduje rozszerzenie katalogu spraw, w którym przepisy szczególne będą umożliwiały zastosowanie instytucji milczącego załatwienia sprawy. Rozwiązanie to ma przyczynić się do usprawienia postępowań administracyjnych oraz urealnienia czasu potrzebnego na wydanie decyzji przez organ administracji publicznej. W praktyce oznacza to, że jeżeli organ nie wyda decyzji w ustawo określonym terminie, sprawa zostanie załatwiona w sposób milczący poprzez uznanie stanowiska strony. Dzięki temu obywatele i przedsiębiorcy nie będą zmuszeni do oczekiwania na formalne rozstrzygnięcie w sytuacji bezczynności organu.

Rozszerzenie stosowania instytucji milczącego załatwienia sprawy pozwoli na szybsze prowadzenie postępowań administracyjnych, zwiększy przewidywalność działania. Rozszerzenie stosowania instytucji milczącego załatwienia sprawy przyczyni się również do zmniejszenia obciążenia administracji publicznej. Ograniczenie liczby spraw wymagających wydania formalnej decyzji pozwoli organom skoncentrować się na postępowaniach bardziej skomplikowanych i wymagających większego zaangażowania merytorycznego.

Projektowana ustawa nie oznacza jednak rezygnacji z aktywnej roli administracji publicznej. Także w sprawach objętych trybem milczącej zgody organy będą zobowiązane do weryfikacji spełnienia wszystkich formalnych i materialnych przesłanek niezbędnych do pozytywnego załatwienia sprawy. W sytuacji gdy nie wystąpią braki formalne ani przesłanki negatywne uniemożliwiające uwzględnienie wniosku strony, zbędne stanie się jedynie wydawanie formalnego rozstrzygnięcia. Dzięki temu możliwe będzie uproszczenie procedur administracyjnych przy jednoczesnym zachowaniu kontroli legalności i prawidłowości prowadzonych postępowań.

Projekt przyjmuje, że skutek odpowiadający wydaniu ostatecznej decyzji powstanie po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin przewidywany na wydanie decyzji, postanowienia kończącego postępowanie albo wniesienia sprzeciwu.

Zgodnie z przepisami k.p.a. milczące załatwienie sprawy następuje co do zasady w dniu następującym po dniu upływu terminu przewidzianego na rozstrzygnięcie sprawy przez organ. Natomiast w sytuacji, gdy organ przed upływem tego terminu zawiadomi stronę o braku sprzeciwu, skutek milczącego załatwienia sprawy następuje już z dniem doręczenia tego zawiadomienia. Projektowana ustawa nie przewiduje w tym zakresie odrębnych regulacji, co oznacza, że do wszystkich nowych przypadków milczącego załatwienia sprawy zastosowanie znajdą ogólne mechanizmy przewidziane w k.p.a., o ile zostaną spełnione ustawowe przesłanki ich zastosowania. Analogiczne rozwiązania projekt przewiduje również w sprawach podatkowych, do których przepisy k.p.a. nie mają zastosowania.

Drugi obszar zmian przewidzianych w projekcie dotyczy przepisów regulujących wykonywanie działalności gospodarczej w formie działalności regulowanej w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców.

Działalność regulowana stanowi jedną z form reglamentacji działalności gospodarczej obok koncesji i zezwoleń. Podjęcie tego rodzaju działalności wymaga zarówno spełnienia warunków określonych w przepisach szczególnych, jak i uzyskania wpisu do właściwego rejestru działalności regulowanej. Projekt zakłada uproszczenie i usprawnienie procedur związanych z uzyskiwaniem takich wpisów. Po analizie obowiązujących regulacji zaproponowano zmiany w tych obszarach, które zostały uznane za nadmiernie utrudniające rozpoczęcie działalności gospodarczej.

Celem projektowanych rozwiązań jest zwiększenie pewności prawnej przedsiębiorców oraz ograniczenie negatywnych skutków przewlekłości postępowań rejestrowych. W praktyce przedsiębiorca, który złoży kompletny wniosek o wpis do rejestru działalności regulowanej, będzie miał większą gwarancję możliwości rozpoczęcia działalności w przewidywanym terminie, nawet w przypadku przedłużającego się postępowania po stronie organu administracji. Procedura wpisu do rejestru działalności regulowanej zostaje tym samym zbliżona do mechanizmów właściwych dla instytucji milczącego załatwienia sprawy, co ma przyczynić się do uproszczenia procedur administracyjnych oraz poprawy warunków prowadzenia działalności gospodarczej.

Ten projekt, proszę państwa, zmienia regulacje w aż w 17 ustawach. W związku z tym jest to dość obszerny projekt. Podam kilka najważniejszych zmian, które przewidywane są we wszystkich tych projektach. Oprócz tego wprowadzenia instytucji milczącej zgody są zmiany w Ordynacji podatkowej dotyczące możliwości milczącego załatwienia spraw w zakresie umorzenia w całości lub części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej. Analogiczne rozwiązania są w ustawie o podatku rolnym.

Projekt przewiduje jednocześnie, że w sprawach objętych możliwością milczącego załatwienia sprawy organ podatkowy zachowa prawo do wydania decyzji lub postanowienia przed upływem ustawowego terminu. Organ będzie mógł wydać zarówno decyzję zgodną z wnioskiem strony korzystniejszą dla podatnika, jak i decyzję mniej korzystną albo odmowną. W takim przypadku tryb milczącego załatwienia sprawy nie znajdzie zastosowania.

Projekt przewiduje również szereg szczegółowych rozwiązań doprecyzowujących zasady stosowania instytucji milczącego załatwienia sprawy oraz usprawniających procedury administracyjne i gospodarcze.

W zakresie Ordynacji podatkowej utrzymane zostają liczne limity umorzeń zaległości podatkowych, które podlegają sumowaniu we wszystkich podatkach. Projekt wprowadza także podatkową przesłankę wyłączającą możliwość zastosowania instytucji milczącego załatwienia sprawy. Będzie nią odmowa wyrażenia zgody przez organ, którego zgoda jest wymagana do udzielenia ulgi, np. samorządu terytorialnego, jeśli mówimy o podatkach terytorialnych. Dotyczy to w szczególności niektórych podatków stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego, w przypadku których umorzenia należności dokonuje naczelnik urzędu skarbowego wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Organ ten będzie mógł w terminie 14 dnia złożenia wniosku wydać postanowienie o odmowie udzielenia ulg.

Projekt przewiduje również zmiany w innych ustawach, m.in. Prawo o ruchu drogowym, ustawie o gospodarce nieruchomościami, ustawie o transporcie drogowym, ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ustawie o opłacie skarbowej, ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych oraz w przepisach dotyczących działalności regulacyjnej. Analogiczne rozwiązania zostają też wprowadzone w ustawach: o usługach płatniczych, o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, o konsumenckiej pożyczce lombardowej. Projekt przewiduje również wprowadzenie milczącej zgody przy przedłużaniu zezwoleń na zbieranie lub przetwarzanie odpadów.

W zakresie przepisów przejściowych proponuje się, aby instytucja milczącego zakończenia postępowania w sprawach dotyczących ulg i zwolnień w podatku rolnym oraz umorzeń zaległości podatkowych była stosowana, począwszy od pierwszego roku podatkowego następującego po wejściu w życie ustawy. Analogiczne rozwiązania przewidziano również w odniesieniu do zmian dotyczących dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Projekt zakłada, że ustawa wejdzie w życie 1. dnia miesiąca następującego po upływie 6 miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Dziękuję. (Oklaski)