Wystąpienie: Edward Siarka

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Pani Minister! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić nasze stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o pomocy beneficjentom - osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją Programu Priorytetowego "Czyste powietrze".

W tym miejscu warto przypomnieć, że program priorytetowy "Czyste powietrze" został przyjęty przez rząd Prawa i Sprawiedliwości we wrześniu 2018 r. Program na samym początku zakładał, że do 2029 r. łącznie na jego realizację zostanie przeznaczona kwota 103 mld zł. Na tyle został wyceniony program wymiany kotłów w budynkach jednorodzinnych wraz z termomodernizacją budynków w celu poprawy jakości powietrza. Program w kolejnych latach uzyskał bardzo wysoką akceptację społeczną. W szczytowym okresie 2021 r. do programu realizowanego przez narodowy fundusz ochrony środowiska wpłynęło łącznie 185 tys. wniosków od beneficjentów.

Do czasu wstrzymania naboru wniosków przez obecny rząd wypłacono 14 mld zł dotacji dla 650 tys. beneficjentów. Można powiedzieć, że o tyle zmniejszyła się liczba kotłów niespełniających norm emisyjnych w Polsce. Kluczowy dla realizacji programu stał się 28 listopada 2024 r., gdy narodowy fundusz ochrony środowiska nagle bez zapowiedzi i żadnej konsultacji zatrzymał przyjmowanie wniosków. Sam prezes narodowego funduszu ochrony środowiska argumentował wtedy tę niezrozumiałą decyzję koniecznością reformy programu. Jednocześnie przyznał, że na koncie narodowego funduszu w 2024 r. pozostawało ponad 1 mld zł niewykorzystanych środków. Gdy beneficjenci i wykonawcy zaczęli domagać się wypłat za wykonane prace, posypały się w stosunku do nich oskarżenia o wyłudzenia i zawyżanie kosztów.

Dziś narodowy fundusz ochrony środowiska przyznaje w ocenie skutków regulacji odnośnie do przedłożonego projektu ustawy, że liczba nierozliczonych zaliczek w programie wynosi 8 tys. na kwotę 285 mln zł. Zatrzymanie wypłat przez narodowy fundusz ochrony środowiska uderzyło tak w winnych, co należy podkreślić, że oczywiście takie przypadki były, jak i niewinnych beneficjentów oraz wykonawców. Dziś oczekiwanie na wypłaty zamiast regulaminowych 30 dni sięga często kilku miesięcy, a dla poszkodowanych wpisujących się w projekt ustawy przeciągnie się pewnie nawet kilka lat.

Efektem działań obecnego kierownictwa Ministerstwa Klimatu i Środowiska jest całkowita utrata zaufania społecznego do tego programu. Liczba składanych wniosków spadła o 80%. W 2025 r. wymienionych w ramach programu zostało zaledwie 15 tys. kotłów niespełniających norm emisyjnych.

Przedstawiony dziś projekt ustawy o pomocy beneficjentom poszkodowanym w "Czystym powietrzu" jest swoistym aktem oskarżenia obecnego kierownictwa ministerstwa klimatu. Program ten stał się sztandarowym przykładem, jak błędy decyzyjne obecnego rządu prowadzą do utraty zaufania obywateli do instytucji państwa. Niepewność finansowa, biurokracja, ciągłe audyty, spory kompetencyjne i brak reakcji na rosnące koszty na rynku pracy powodują, że przedłożony projekt nie przywróci zaufania do programu "Czyste powietrze". Zmuszenie wszystkich poszkodowanych w programie do prowadzenia skomplikowanych spraw sądowych i ponoszenia dodatkowych kosztów to skazanie przysłowiowego Kowalskiego na wieloletnie spory, w których odsetki rosną bez szansy być może nawet na umorzenie.

Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Jakby tego było mało, Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie tylko zdewastowało program "Czyste powietrze", ale spowodowało swoimi decyzjami destabilizację na rynku zaopatrzenia w paliwa do kotłów, takie jak np. pellet. Efektem tych działań jest powrót wielu beneficjentów do używania zwykłych kotłów zasypowych. Gdy dziś ktoś pyta, w jakim kierunku zmieniać swoje źródła ciepła, jakiego paliwa używać, odpowiadam: zadbajcie państwo o swoje bezpieczeństwo. Zadbajcie, by mieć w domu rodzinnym dwa źródła ogrzewania. Oprócz nowoczesnego kotła gazowego (Dzwonek), pompy ciepła czy kotła na biomasę nie pozwólcie sobie odebrać kominka, nowoczesnej kozy czy równie nowoczesnego pieca kaflowego. To kwestia państwa bezpieczeństwa, jeśli któregoś dnia zabraknie energii elektrycznej.

Przedłożony projekt ustawy jest tylko małym plasterkiem na wielką ropiejącą ranę polskiego ciepłownictwa. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

(Poseł Urszula Pasławska: Ale będziecie popierać czy przeciwko, panie ministrze?)