Wystąpienie: Tomasz Szymański

Dziękuję bardzo.

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo konkretne pytanie zamknięte od pana posła Romowicza. Postaram się w sposób od razu zamknięty poinformować pana w kontekście ETIAS jako jednego z elementów wielkoskalowych systemów informatycznych. W październiku 2026 r. - to jest ten czas, kiedy wdrożymy ETIAS. Na razie jesteśmy na etapie uzgodnień międzyresortowych, trwają prace wspólnie ze służbami odpowiedzialnymi za wdrożenie akurat tej części systemów wielkoskalowych.

Jak państwo wiecie, przyszło nam pracować już wspólnie, w Wysokiej Izbie, nad pierwszym z etapów systemów wielkoskalowych. System EES w momencie, a którym obejmowaliśmy rządy w grudniu 2023 r., był niestety w powijakach. Ale udało nam się wspólnymi siłami, za co serdecznie dziękuję Straży Granicznej, polskiej Policji, nadrobić stracony czas, przygotować właściwą legislację. Tutaj był podpis pana prezydenta, tak że panie pośle, nie obawiam się, mając na uwadze, za co dziękuję Wysokiej Izbie, wspólne, jednolite stanowisko w kontekście potrzeby implementowania tych przepisów, bo to jest transpozycja przepisów unijnych. Jak już wiemy, padło to dzisiaj w ramach sprawozdania, ze strony posła sprawozdawcy komisji, jest to transpozycja przepisów do krajowej legislacji.

Szanowni Państwo! My nie tworzymy nowej rzeczywistości prawnej, nie tworzymy nowego prawa. System Eurodac, który powstał w 2003 r., został implementowany do polskiego systemu w 2013 r. Już od 2013 r. Komenda Główna Policji pracuje na systemie Eurodac. Tak że nie wprowadzemy tutaj nowości. Oczywiście w sposób usystematyzowany, dosyć szczegółowo, panie pośle Zimoch, jak był pan wczoraj świadkiem w komisji, opisujemy procedury techniczne, technologiczne, teleinformatyczne w aspekcie informatycznym, który - z oddaniem szacunku legislatorom, uznania dla ich ciężkiej pracy - czasami jest trudny do przebrnięcia. Pewne rzeczy, opatrzone, okraszone były swoistymi uwagami, zapytaniami. Wszystkie te wskazania legislatorów, które zostały wczoraj przytoczone, zostały dzisiaj wspólnymi siłami, za co również dziękuję przedstawicielom Komendy Głównej Policji i resortu spraw wewnętrznych i administracji oraz legislatorom sejmowym, omówione, przepracowane, co dało swój wyraz w poprawkach, które zostały dzisiaj złożone przez pana posła w imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej.

Szanowni Państwo! Cieszy mnie to, że interpretujemy konieczność i jasną diagnozę, że projektowana ustawa służy bezpieczeństwu państwa i jego granic. To jest oczywiste, to jest bezsprzeczny fakt. Ufając doświadczeniom polskiej Policji, komendy głównej oraz polskiego krajowego punktu dostępu, który tworzy Centralne Laboratorium Kryminalistyczne, które już pracuje w systemie AFIS, który jest niezbędnym elementem, podzespołem tego dużego systemu, już się tym zajmujemy.

Poseł Skonieczka zapytał... Od razu korzystając z danych mogę państwa poinformować, że w zestawieniu dwóch systemów, które już funkcjonują w porządku prawnym, czyli Eurodac, który jest, Entry/Exit System, który również jest, w samym roku 2025, bo mówimy, że system Eurodac skierowany jest do obywateli państw trzecich i do bezpaństwowców, uniemożliwiliśmy, poprzez odmowę wjazdu, dostanie się na teren Unii Europejskiej przez granicę zewnętrzną zlokalizowaną w Polsce ponad 25 tys. osób.

To jest odpowiedź również dla pana posła Szrota, który zapytał, kogo on będzie dotyczył. Wszystkich, dosłownie wszystkich, nawet tych osób, co do których jest duże ryzyko i brak możliwości wpuszczenia ich na teren Unii Europejskiej. Cała procedura Eurodac wdrażająca pobranie danych biometrycznych ma to zastosowanie, tak że tutaj nie ma czegoś takiego. Oczywiście nasi partnerzy w ramach współdziałania służb mają w czasie rzeczywistym tę samą informację. Tak że mamy tutaj gwarancję przepływu technologicznego, dzięki strumieniowi teleinformatycznemu widzimy, kto na jakich zasadach chce przekroczyć granicę i dlaczego to robi.

W jednym z pytań była również poruszona kwestia, co z dziećmi. Jak to jest, że system Eurodac będzie miał zastosowanie do osób od 6. roku życia. Do tej pory faktycznie system Eurodac umożliwiał pobieranie danych biometrycznych od osób powyżej 14. roku życia. Pragnę państwa uspokoić: akurat ta materia osób małoletnich, która powinna być objęta szczególnym nadzorem prawnym i szczególną opieką, została bardzo mocno na etapie konsultacji międzyresortowych, na etapie tworzenia prawa przed przyjęciem go przez rząd, skonsultowana z rzecznikiem praw dziecka. Ponadto w rozporządzeniu nr 1358, które właśnie jest objęte transpozycją, również ten pakiet ochronny w stosunku do osób małoletnich jest zagwarantowany.

Było również pytanie w kontekście kontroli nad osobami, kontroli podmiotowej, czy te dane mogą być wykorzystywane w sposób inny niż wynikający z implementowanych przepisów. Mogę państwa zapewnić, że właśnie bardzo długie konsultacje wewnątrzresortowe były oparte na głębokiej analizie przeprowadzanej z prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Dlatego te przepisy zostały tak przygotowane, z uwagi na materię polskiego prawa, żeby prezes UODO miał nad nimi nadzór. Również europejski organ ochrony danych osobowych ma tutaj charakter nadrzędny.

Jeśli chodzi o informacje i pytania, które jeszcze padały, oczywiście te zasadne, mające na uwadze ochronę, dotyczące zastosowania i tego, kto z tego będzie korzystał i w jakim momencie będziemy wykorzystywać tę analizę, to na to już odpowiedziałem. O innych wdrożeniach, o ETIAS-ie powiedziałem, szanowni państwo. Kto będzie to sprawdzał? Każdy organ uprawniony. Jak państwo wiecie, z ustawy wprost wynika, że organami uprawnionymi do wszczęcia tych działań będą Policja, Straż Graniczna i Urząd do Spraw Cudzoziemców. Natomiast jest coś takiego jak organ weryfikujący, który de facto czyni wewnętrzną kontrolę nad tym, czy zastosowania tego systemu będą miały miejsce, czy też nie. Tak że tu jest podwójna weryfikacja, podwójna kontrola, podwójne zabezpieczenie. Użytkownikami tego systemu są wszystkie te służby, które mają na celu utrzymywanie bezpieczeństwa i porządku publicznego w państwie. Są to wszystkie resorty podległe zarówno ministrowi koordynatorowi, jak i ministrowi spraw wewnętrznych i administracji.

Szanowni Państwo! Tak jak państwu powiedziałem, dzisiaj faktycznie mijają dokładnie 2 lata od przygotowania tego rozporządzenia i to nie jest tak... Tak jak powiedziałem, panie pośle Zimoch, to rozporządzenie działa od 2013 r. Po prostu ujednolicamy kwestie podmiotów, nadajemy pewne uprawnienia nowym podmiotom. Nie tworzymy nic nowego. Tutaj luki prawnej w przestrzeni prawnej nie było. Pewne rzeczy są uporządkowane. Oczywiście przyznaję panu również rację, że wprost przepisywane były pewne frazy, pewne artykuły z tego rozporządzenia, co - jak parlamentarzyści doskonale wszyscy wiecie - czasami powoduje pewne problemy w interpretowaniu w odniesieniu do polskich przepisów, które na gruncie prawa rodzimego już funkcjonują. Pragnę poinformować pana, Wysoką Izbę i wszystkich członków komisji, że przepracowaliśmy również dzisiaj podczas kilkugodzinnej sesji z legislatorami sejmowymi te poprawki, które dzisiaj zostały zgłoszone, i one są omówione. Mam nadzieję, że spotkają się ze zrozumieniem Wysokiej Izby podczas dzisiejszego posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji. (Oklaski) Czas mamy do 12 czerwca 2026 r. To jest ta godzina, to jest ten moment, kiedy w każdym kraju system powinien zafunkcjonować. Nasze doświadczenia z systemem Entry/Exit System były takie, że na początku, kiedy zajmowaliśmy się tym projektem, byliśmy czerwoną latarnią, a na końcu okazało się, że jesteśmy prymusami. Jako pierwsi zgłosiliśmy gotowość. A w kontekście naszych działań okazało się, że to Francja, Niemcy, Luksemburg, kraje Beneluksu musiały dostosowywać cały ten system.

Szanowni Państwo! Serdecznie dziękuję wszystkim zaangażowanym. Liczę na konstruktywną pracę dzisiaj w komisji i na przyjęcie i podpisanie na końcu tego niezbędnego prawa przez pana prezydenta.

(Głos z sali: A jeszcze: Czy są jakieś dyrektywy? Jest jakieś opóźnienie, prawda?)

Dzisiaj było posiedzenie Komisji do Spraw Unii Europejskiej. Do 3 kwietnia nie mamy żadnych zaległości w transpozycji przepisów, jeżeli chodzi o sprawy związane właśnie z migracją, z cudzoziemcami. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak)