Wystąpienie: Czesław Mroczek

Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Po raz kolejny rząd zwraca się z wnioskiem o wyrażenie przez Sejm Rzeczypospolitej zgody na przedłużenie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy państwowej z Republiką Białorusi. Ten wniosek jest składany, bo zgodnie z przepisami art. 33 ust. 3 ustawy, jeżeli pomimo zbliżającego się upływu okresu obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie ustały przyczyny wprowadzenia tego ograniczenia, okres jego obowiązywania może zostać przedłużony na czas oznaczony, niedłuższy niż 60 dni po wyrażeniu przez Sejm zgody na to przedłużenie. Jak państwo doskonale wiecie, to przedłużenie wprowadzane było już wielokrotnie. Ograniczenie po raz pierwszy zostało wprowadzone 27 marca 2025 r. i było przedłużane w maju 2025 r., w lipcu 2025 r., we wrześniu i w listopadzie 2025 r. oraz w styczniu i marcu 2022 r.

Szanowni Państwo! Sytuacja na granicy białorusko-polskiej w tej chwili wygląda w ten sposób, że od początku roku do dnia dzisiejszego mieliśmy ponad 180 nielegalnych prób przekroczenia granicy. W tym samym czasie w ubiegłym roku było to wiele tysięcy, ponad 7 tys. prób przekroczenia granicy, więc w sposób oczywisty widać, że ta presja migracyjna jest zdecydowanie mniejsza. Powodów tego stanu jest wiele. W szczególności to są działania, które wykonaliśmy w ostatnich latach, w 2024 r., 2025 r., które doprowadziły do sytuacji, że pokonać nielegalnie granicę białorusko-polską jest niezwykle trudno. To były działania związane ze wzmocnieniem zabezpieczenia granicy, z poprawą skuteczności działania żołnierzy Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Straży Granicznej i Policji. Jednocześnie są to narzędzia prawne, których używaliśmy. Jest to wprowadzana i przedłużana strefa buforowa, czyli czasowy zakaz przebywania w określonym obszarze przygranicznym. Drugie, niezwykle skuteczne narzędzie, o którego przedłużenie ubiegamy się dzisiaj po raz kolejny, to jest czasowe zawieszenie prawa do składania wniosków o ochronę międzynarodową.

Proszę państwa, to prawo do składania wniosku czy ochrona międzynarodowa stała się elementem, sposobem pokonywania granicy białorusko-polskiej, dlatego że w momencie, kiedy przekroczyć tę granicę w sposób nielegalny było łatwo, migranci nie składali wniosków o ochronę międzynarodową w Polsce, nie chcieli zostawiać polskiego śladu, bo w sytuacji ujawnienia ich na terenie Europy Zachodniej w ramach readmisji byliby zawracani, by realizować uprawnienia w Polsce. Ale w 2025 r., po naszych podjętych działaniach w 2024 r., kiedy pokonanie granicy stało się niezwykle trudne, zmieniło się radykalnie nastawienie nielegalnych migrantów. Oni woleli przedostać się do Polski, składając wniosek o ochronę międzynarodową, niż pozostawać po stronie białoruskiej. W 2025 r. tych wniosków o ochronę międzynarodową było już kilka tysięcy. W 2024 r. to były pojedyncze wnioski, więc to jest potwierdzenie tego, co mówiłem, że to składanie wniosków o ochronę międzynarodową stało się narzędziem przedostawania się przez granicę białorusko-polską. Ta instytucja zawieszenia prawa do składania wniosków o ochronę międzynarodową z uwagi na instrumentalizację migracji, wykorzystywanie nielegalnej migracji jako elementu wojny hybrydowej, przyniosła niezwykle pozytywne skutki. To było pełne zakończenie naszych działań z punktu widzenia działań wzmacniających granicę, zabezpieczeń na granicy, usprawniających pracę funkcjonariuszy i jednocześnie tych narzędzi prawnych. Wszystkie te działania przyniosły ten skutek, który opisałem na samym początku, czyli w zasadzie ustała presja migracyjna.

Ale, proszę państwa, sytuacja wygląda tak, że na granicy białorusko-polskiej prób przekroczenia granicy mamy od początku roku sto osiemdziesiąt kilka. Natomiast na granicy białorusko-litewskiej i białorusko-łotewskiej w maju tych prób było kilkaset, 600, co oznacza, że z uwagi na to, że nasza granica jest zabezpieczona tak dobrze, nielegalni migranci próbują przedostać się przez granicę Białorusi z Łotwą i Litwą, a następnie próbują wjechać do Polski.

Jak państwo wiecie, przywróciliśmy czasową kontrolę na granicy polsko-litewskiej i powstrzymujemy tych wszystkich, których nie powstrzymują służby łotewskie ani litewskie. Od 7 lipca ub.r. przekazaliśmy Litwie, po zatrzymaniu na terenie naszego kraju, w ramach readmisji kilkaset osób. Mówię o tym dlatego, że służby białoruskie w dalszym ciągu próbują wykorzystywać nielegalnych migrantów jako element agresywnej polityki w stosunku do swoich sąsiadów, Łotwy, Litwy i Polski, wobec czego utrzymanie gotowości do odpierania prób podejmowanych w stosunku do Polski ciągle jest konieczne.

W związku z tym w dalszym ciągu wzmacniamy zabezpieczenia na naszej granicy. W szczególności, o czym informowaliśmy, instalujemy system do obserwacji przestrzeni powietrznej, wykrywania systemów bezzałogowych, balonów, neutralizacji tych systemów. Co prawda nasze działania zostały przerwane wskutek weta prezydenta, ale wierzę, że znajdziemy sposób, by zrealizować te ważne projekty związane ze wzmocnieniem granicy.

W dalszym ciągu utrzymujemy na granicy obecność żołnierzy Wojska Polskiego, którzy wspierają Straż Graniczną. Dlatego też chcemy utrzymać narzędzia prawne, które zbudowały ten system skutecznej ochrony granicy. W związku z tym rząd jeszcze raz zwraca się do parlamentu, do państwa, z prośbą o wyrażenie zgody na przedłużenie na okres kolejnych 2 miesięcy zawieszenia prawa do składania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy w związku z sytuacją na granicy białorusko-polskiej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)