Wystąpienie: Zbigniew Sosnowski

Szanowna Pani Marszałek! Szanowna Pani Minister! Panie i Panowie Posłowie! Kolejny już raz mam zaszczyt zaprezentowania Wysokiej Izbie stanowiska Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe w odniesieniu do sprawozdania ministra spraw wewnętrznych i administracji z realizacji w 2025 r. ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Jest to akt prawny obowiązujący nieprzerwanie 106 lat, z niewielkimi jego zmianami.

Już na wstępie pragnę zauważyć, że Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych na posiedzeniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. pochyliła się nad procedowaną materią ze szczególną ostrożnością, albowiem czas jest szczególny, o czym nikogo na tej sali przekonywać nie muszę.

Na uwagę zasługuje problem zagadnienia związanego z prowadzeniem rejestru nieruchomości, udziałów i akcji nabytych lub objętych przez cudzoziemców bez zezwolenia oraz na podstawie zezwolenia. Nie może umknąć uwadze Wysokiej Izby część sprawozdania poświęcona problematyce badania legalności, ważności czynności prawnych w zakresie obrotu nieruchomościami z udziałem cudzoziemców, co ma bardzo istotne znaczenie.

Kwestie nabywania nieruchomości przez cudzoziemców regulowane są nie tylko wprost przepisami ustawy z 1920 r., lecz także w oparciu o wydane na jej podstawie akty wykonawcze, tj. rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych z 2012 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 2004 r. Należy zauważyć, że przepisów ustawy nie stosuje się do przekształcenia spółki handlowej w rozumieniu przepisów ustawy - Kodeks spółek handlowych. Przepisów ustawy nie stosuje się również do nabycia nieruchomości w drodze dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego przez osoby uprawnione do dziedziczenia ustawowego. Ale i w tych przypadkach zastosowanie mają rygory traktujące o weryfikacji osób i podmiotów obejmujących stan posiadania, aby bezwzględnie mieścił się on w ramach uprawnień osób i podmiotów obejmujących dane nieruchomości.

Godzi się zauważyć, iż ważnym elementem postępowania administracyjnego w przedmiocie nabycia lub objęcia nieruchomości przez cudzoziemców są opinie takich organów, jak szef ABW, Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant Główny Policji, właściwi konserwatorzy zabytków czy wreszcie minister właściwy do spraw gospodarki.

Nie może umknąć uwadze Wysokiej Izby fakt wpływu wzrostu liczby zezwoleń na nabycie nieruchomości gruntowych powierzchni nieruchomości, gdzie nastąpił wzrost liczby zezwoleń wydanych na nabycie lokali mieszkalnych i użytkowych, a związane to było z koniecznością nabycia udziału w nieruchomości gruntowej, stanowiących np. drogi, parki, place zabaw jako tereny wspólne.

Jedną z przyczyn wzrostu liczby wniosków kierowanych do ministra spraw wewnętrznych i administracji o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości jest również konflikt zbrojny trwający od roku 2022 na terenie Ukrainy, co nie pozostaje bez wpływu na to, iż wielu cudzoziemców planuje i realizuje stałe związanie się z naszą ojczyzną.

W odniesieniu do liczby wydanych zezwoleń na nabycie lokali mieszkalnych i użytkowych podkreślić należy, że największa liczba to 440 osób w województwie pomorskim, 55 w województwie zachodniopomorskim i 48 w województwie lubuskim. W odniesieniu do obywateli poszczególnych państw ubiegających się o zezwolenia na nabycie lokali mieszkalnych i użytkowych prym wiedzie Ukraina - 389 osób i Białoruś - 212 osób. Jeśli chodzi o obywateli innych państw, są to ilości śladowe. W odniesieniu do nabywania nieruchomości poprzez transakcje kapitałowe - stanowią one 1,55% wszystkich wpisów w 2025 r. W odniesieniu do powierzchni nieruchomości gruntowych określonych w hektarach, a nabytych przez cudzoziemców w latach 2020-2025 - w 2025 r. znacząco się one zmniejszyły, a w porównaniu do roku 2022, kiedy rządziło Prawo i Sprawiedliwość, był to spadek prawie trzykrotny. Na uwagę zasługuje także fakt znacznego spadku liczby wpisów dotyczących nabytych przez cudzoziemców w 2025 r. lokali użytkowych. (Dzwonek)

Panie i Panowie Posłowie! Zgoła prosta problematyka związana z nabywaniem przez cudzoziemców nieruchomości, udziałów lub akcji, zwłaszcza w obecnej niespokojnej sytuacji geopolitycznej, wymaga od organów państwa szczególnej ostrożności, w wielu przypadkach precyzji, a także, z uwagi na zachowanie pewności obrotu prawnego z udziałem cudzoziemców, wymogu terminowości przesyłania wypisów aktów notarialnych przez notariuszy. Po raz kolejny pojawia się kluczowy i niebagatelny problem zasadniczych i podstawowych obowiązków nałożonych na notariuszy.

Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych po szczegółowej analizie sprawozdania ministra zarekomendowała jego przyjęcie, a klub Polskiego Stronnictwa Ludowego w całej rozciągłości przychyla się do stanowiska komisji i w głosowaniu opowie się za jego przyjęciem. Dziękuję za uwagę.