Wystąpienie: Bartłomiej Pejo

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W ostatnich miesiącach działalność Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz minister Marty Cienkowskiej budzi narastający niepokój w kontekście percepcji ram zdrowo pojętego dziedzictwa kulturowego.

Szczególne emocje wywołały decyzje dotyczące odmowy przyznania dotacji na renowację historycznych sztandarów 68. Pułku Piechoty oraz 4. Pułku Strzelców Podhalańskich, bezcennych symboli polskiego dziedzictwa narodowego i pamięci o żołnierzach kampanii wrześniowej.

W przypadku sztandaru 68. Pułku Piechoty, odnalezionego po ponad 80 latach w okolicach Sochaczewa, muzeum odpowiedzialne za zabezpieczenie zabytku nie uzyskało wymaganej liczby punktów w ministerialnym konkursie, co skutkowało odmową finansowania prac konserwatorskich. Decyzja ta spotkała się z ostrą krytyką środowisk historycznych, samorządowych i społecznych, które podkreślały wyjątkową wartość odnalezionego artefaktu oraz konieczność jego pilnego ratowania. Podobne emocje wywołała odmowa wsparcia dla renowacji sztandaru 4. Pułku Strzelców Podhalańskich, odnalezionego w lasach pod Tomaszowem Lubelskim. Przedstawiciele lokalnych władz i muzeów określali decyzję resortu jako "niesprawiedliwą" i "hańbiącą", wskazując na znaczenie tych pamiątek dla polskiej historii oraz pamięci narodowej. Fakt, że po fali krytyki i społecznej presji ministerstwo kultury zadeklarowało później przekazanie środków, nie oznacza jednak, że takie sytuacje nie będą się powtarzać w przyszłości.

Dodatkowe kontrowersje pojawiły się wokół informacji dotyczących wcześniejszej działalności minister Marty Cienkowskiej i kontraktów realizowanych dla miasta stołecznego Warszawy, obejmujących m.in. organizację spacerów dendrologicznych oraz wydarzeń edukacyjnych związanych z zielenią miejską. Krytycy wskazują na absurdalnie wysokie koszty takich przedsięwzięć, zestawiając je z problemami finansowania projektów związanych z ochroną dziedzictwa historycznego.

Dyskusję publiczną wywołało również zapoczątkowanie przez ministerstwo procedur związanych z programem wsparcia dla ok. 20 tys. artystów i twórców. Przeciwnicy tych decyzji wskazują na brak przejrzystości zasad przyznawania wsparcia, obawy o nadmierne obciążenie budżetu państwa oraz ryzyko uznaniowości w kwalifikowaniu beneficjentów programu. W debacie publicznej pojawiają się także pytania o priorytety wydatkowania środków publicznych, zwłaszcza w sytuacji, gdy jednocześnie odrzucane są wnioski dotyczące ratowania cennych zabytków i pamiątek historycznych.