Wystąpienie: Krzysztof Gawkowski

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! To ważny dzień dla budowy cyfrowej Polski. Wczoraj Rada Ministrów przyjęła strategiczny dokument dla dobrej przyszłości Rzeczypospolitej i odpowiedniej regulacji cyfrowej, która będzie sprzyjała obywatelowi. Ten dokument to Strategia Cyfryzacji Państwa, który naświetla ramy rozwoju Rzeczypospolitej w najbliższych 10 latach nie tylko w obszarze sztucznej inteligencji, ale także w obszarach: usług cyfrowych, kompetencji cyfrowych, budowania innowacji, automatyzacji, robotyzacji, energetyki, kosmosu, wszędzie tam, gdzie potrzebna jest ręka państwa, które będzie wspomagało, ale nikogo nie będzie ograniczało.

Wysoka Izba kończy dzisiaj prace nad kluczową ustawą, która ma wesprzeć najbardziej przełomową technologię ludzkości. Polska jest dzisiaj europejskim liderem, który w odniesieniu do sztucznej inteligencji i tego przełomu mówi: nie tylko wyprzedzamy innych, ale mamy pomysł, jak wykorzystać najlepszych specjalistów na świecie, którzy tutaj wyrośli i już dzisiaj tworzą marki na całym świecie, jak wykorzystać potencjał firm, instytucji, start-upów do tego, żeby budować firmy, które będą na tej światowej mapie świadectwem najszybszego rozwoju.

Ustawa o systemach sztucznej inteligencji jest ważnym krokiem w budowie przejrzystego, innowacyjnego i bezpiecznego systemu sztucznej inteligencji w Polsce. Kto dziś wygrywa wyścig o sztuczną inteligencję, ten jutro wygrywa wyścig gospodarczy. Niech to krótkie zdanie zapisze się nam w głowach, bo dzisiaj tworzymy podstawę do tego, żebyśmy w przyszłości mogli być dumni z Polski. Polska wchodzi dziś do tej gry z jasną strategią. Budujemy najnowocześniejszy cyfrowy silnik, ale dbamy też o to, aby powstały niezawodne pasy bezpieczeństwa. Tak, stawiamy na potężny rozwój AI, ale równie dużo czasu poświęcimy odpowiedzialności.

W globalnej rewolucji technologicznej nie zadowala nas rola lokatora, który jedynie opłaca czynsz i korzysta z zagranicznych rozwiązań. Chcemy być architektem tych systemów. To jest ustawa, która to przejście z roli klienta do roli twórcy zapewnia. Sprawiamy, że Polska przestaje być tylko rynkiem zbytu, a staje się sercem cyfrowego rozwoju w Europie. Innowacje i bezpieczeństwo to nie są przeciwieństwa i wszyscy musimy zdawać sobie z tego sprawę. Nowa technologia, taka jak sztuczna inteligencja, jest jak potężna rzeka. Spróbuję zrobić proste porównanie, żebyśmy wszyscy zdawali sobie sprawę, gdzie jesteśmy: rzeka puszczona zupełnie dziko może zalać, spowodować straty, ale ujęta w mądre, stabilne koryto staje się źródłem czystej energii. Tak jest ze sztuczną inteligencją. Ta ustawa buduje tam, gdzie inni chcieliby stawiać tamy, a my nie blokujemy rozwoju, my go będziemy napędzali. Tworzymy bezpieczne ramy. Niech nie obawiają się ci, którzy z tej mównicy dzisiaj stwierdzali, że ograniczamy przedsiębiorców. Niech dadzą sobie szansę na to, że ta ustawa będzie wszystkim pomagała.

(Poseł Bartłomiej Pejo: Przedsiębiorcy się obawiają.)

Dajemy polskim start-upom, polskim przedsiębiorcom żyzną glebę dla rozwoju AI, ale nie bójcie się, tu nie ma żadnego biurokratycznego betonu. Chcemy, żeby innowacje w Polsce stawały się podstawą rozwoju i żeby polscy naukowcy nie wyjeżdżali z Polski. Uruchamiamy jedne z pierwszych w Europie piaskownic regulacyjnych dla sztucznej inteligencji. Zamiast wiązać ręce start-upom paragrafami, przepisami, dajemy im przestrzeń, gdzie pod okiem ekspertów będą mogły się rozwijać, testować nawet najbardziej śmiałe pomysły, wejść na rynek, zarabiać, tworzyć i wygrywać wyścig w tej globalnej konkurencji.

Ta ustawa to nie jest techniczny podręcznik, to jest strategiczny scenariusz rozwoju polskiej gospodarki na najbliższe lata. I tak ją traktuje dzisiaj Ministerstwo Cyfryzacji. Wierzę, że wszyscy wspólnie tak ją traktujemy. Dziękuję za tę dyskusję bardzo merytoryczną na posiedzeniach komisji i za tę debatę sejmową, bo ten fundament pod zamożność kolejnych pokoleń jest możliwy, jeżeli sztuczna inteligencja wejdzie do krwioobiegu jako jeden z fundamentów budowania mocnej gospodarki, z uwzględnieniem wspomnianych tutaj przedsiębiorców i tego, że nikt nie będzie pozwalał na to, żeby nasi naukowcy wyjeżdżali za granicę, że będziemy się troszczyli - o czym posłowie mówili - o to, żeby zmiany na rynku pracy nie spowodowały tego, że nagle znikną miejsca pracy. Natomiast projektowanie silnej pozycji Rzeczypospolitej przy globalnie stale rosnącym udziale innych państw wymaga odważnych decyzji. I ta ustawa o systemach sztucznej inteligencji jest takim projektem przyszłości, projektem odpowiedzialności za każdego obywatela, i tak ją traktuję. Ustawa ma pomóc wspierać innowacyjność, finansować badania, ma rozwijać, ułatwiać, dawać szansę, że wszyscy będziemy mogli powiedzieć: sztuczna inteligencja napędza Polskę.

Padły tutaj pytania pań i panów posłów: co robimy, gdzie jesteśmy? Otóż Polska jest już dzisiaj liderem. Budujemy w Polsce dwie fabryki sztucznej inteligencji. Jak to wygląda na mapie europejskiej? Porównujmy się do najlepszych: nie ma innego państwa w Europie, które budowałoby więcej niż dwie fabryki. Polska jest w grupie tylko trzech państw w Europie, w których buduje się dwie fabryki sztucznej inteligencji. Mamy dwa polskie modele językowe, nasze, suwerenne, zbudowane za polskie środki i przez polskich naukowców. To model językowy PLLuM, który jest dostępny dla wszystkich za darmo w mObywatelu. Nikt nie chce za to pieniędzy, każdy przedsiębiorca, każdy samorząd w Polsce może z tego korzystać. Pytam: Gdzie tak jest w Europie? Mam wrażenie, że tutaj niektóre głosy, szczególnie z Konfederacji, mówiły, że powinniśmy nie regulować rynku, a go otworzyć. Padały tutaj słowa o klękaniu. Chcecie, żebyśmy klękali... Powiem, przed kim. Chcecie, żebyśmy klękali przed big techami i wielkimi korporacjami i mówili: Wy tu róbcie swoją suwerenność. Nigdy nie będzie zgody polskiego rządu na to, żeby big techy i korporacje nakładały na nas swoje prawa i żebyśmy musieli się do nich przystosować. Nigdy nie będzie na to zgody. (Oklaski)

Jednym z kluczowych elementów ustawy są piaskownice regulacyjne. Mali, średni przedsiębiorcy i mikroprzedsiębiorcy będą mogli uczestniczyć w tym wspólnym projekcie. Nieodpłatnie. Panowie posłowie, martwicie się o polskich przedsiębiorców. Polski rząd daje to narzędzie za darmo. Czy to jest mało? Powiem jeszcze więcej: ustawa nie ma zastosowania do osób fizycznych używających AI do celów osobistych. Nie martwcie się o to. Spraw związanych z bezpieczeństwem narodowym, określonych badań naukowych i prac rozwojowych też nie będziemy ograniczać. To zostało zapisane.

Słuchałem tych wystąpień z radością, ale i czasem ze smutkiem. Mam wrażenie, że niektóre z wystąpień zostały napisane przez czat, tylko że nie polski, bo gdyby były napisane przez polski PLLuM, to nie byłoby tutaj takich rozterek. Wiedzielibyście, że suwerenne modele językowe potrafią pracować na rzecz dobrego państwa, które je stworzyło. Rekomendowałbym takie mądre korzystanie ze sztucznej inteligencji.

(Poseł Grzegorz Napieralski: Ha, ha, ha!)

Komisja, o której tak dużo tutaj było mowy, została zaprojektowana jako organ kolegialny, łączący kompetencje prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Komisji Nadzoru Finansowego, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji i prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Bardzo się cieszę z poprawek, które tutaj były. Chciałbym bardzo podziękować panu posłowi Napieralskiemu i wszystkim członkom komisji cyfryzacji za to, że prace nad tą ustawą były nie tyle szybkie, co bardzo merytoryczne. Chciałbym podziękować wszystkim klubom parlamentarnym za poprawki, które zgłosiły, i za poprawki, które przyjęliśmy.

Pan poseł Uściński w trosce o transparentność, odpowiedzialność zwrócił uwagę... Tak, panie pośle, pójdziemy w tym kierunku. Zostały złożone poprawki, które mają doprowadzić m.in. do tego, żeby nadzór - i transparentność - nad wyborem wiceprzewodniczących komisji był jeszcze większy. Pójdziemy w tym kierunku, bo tu nikt nie chce nic ukrywać. To jest wspólna odpowiedzialność. To jest myślenie strategiczne o państwie. Bo tu nie o politykę chodzi.

Jeszcze raz pokażę państwu ten dokument, żebyście wszyscy go zobaczyli. W tym dokumencie nie ma ani słowa o polityce. Tu jest tylko o merytoryce. Polecam. To 220 stron czystej intencji. Polska może być liderem transformacji cyfrowej w Europie i przykładem dla innych państw Unii Europejskiej. W 2035 r. na cyfryzację będziemy wydawali 5% PKB, w najbliższych latach - 100 mld zł. To jest nasza wspólna odpowiedzialność. Chodzi o to, żebyśmy te pieniądze dobrze wydali, również na suwerenność technologiczną. Takie rozwiązania jak ustawa o systemach sztucznej inteligencji pozwolą skutecznie reagować na wyzwania związane z rozwojem sztucznej inteligencji. Bo on też będzie przyspieszał.

Obsługa komisji zostanie zapewniona przez urząd, który obsługuje ministra do spraw informatyzacji, właśnie po to, żeby nie było tego narostu urzędniczego.

Projekt ustanawia przejrzyste procedury kontroli oraz postępowania w przypadku naruszenia przepisów AI Act. Więcej, doprecyzowaliśmy przepisy - panie posłanki o to pytały - dotyczące funkcjonowania piaskownic regulacyjnych, zwiększymy ochronę tajemnicy prawnie chronionej, usprawnimy procedury oraz wzmocnimy transparentność działania komisji. Już to zrobiliśmy, też dzięki pracy w parlamencie. Usprawniono procedury wydawania przez komisję opinii indywidualnych oraz zapewniono bezpłatny dostęp dla podmiotów uczestniczących w piaskownicach. To wszystko już zostało zrobione.

Dziękuję za te pytania, bo są ważne, i chciałbym wszystkich zapewnić, że ustawa o systemach sztucznej inteligencji to jest troska. Zbudowanie w Polsce przejrzystego systemu sztucznej inteligencji to jest troska o obywatela, instytucje państwa i wszystkich przedsiębiorców. Dajemy Polsce prawo, które będzie rozwijało Polskę, nikogo nie będzie ograniczało i będzie z dumą prezentowane w innych państwach Unii Europejskiej. Polska jest liderem.

Dzisiaj, w tym szczególnym czasie, warto odnieść się do tych kilku pytań, które - miałem wrażenie - były złośliwe, ale jak to w takiej debacie, czasami to też musi wybrzmiać. Pani posłanka Gembicka przyszła tutaj i zapytała o to, jak chcemy walczyć z nielegalnymi treściami, o ochronę wizerunku i wszystkie elementy odpowiedzialności. Nie ma pani posłanki, ale z przyjemnością jej odpowiem, bo takie sprawy powinny wybrzmiewać w tej Izbie. Ta Izba przyjęła tę ustawę, pani posłanko. W Polsce mieliśmy przyjęte prawo, które miało zapewnić bezpieczeństwo w Internecie i walczyć z nielegalnymi treściami. To była ustawa implementująca Digital Services Act. Przeszła drogę legislacyjną, przeszła przez rząd, a prezydent ją zawetował. Tak niestety wygląda polska rzeczywistość: bezpieczeństwo w Internecie zostało zawetowane przez pana prezydenta.

Mieliśmy pytanie: Czy Polska dzisiaj jest liderem w zakresie rozwoju tych systemów AI? - merytorycznie zapytał pan poseł Uściński. Cieszę się i dziękuję za to pytanie. Panie pośle, mam marzenie, żeby nie tylko w przyszłości ogłosić w tej Izbie projekt dwóch fabryk sztucznej inteligencji, ale żeby Polska była w konsorcjum, które zbuduje gigafabrykę sztucznej inteligencji. Już do tego projektu podeszliśmy. Budujemy międzynarodowe konsorcjum. Wierzę, że jak wszystko dobrze pójdzie, to w 2027 r. z tej mównicy ogłosimy ten przełomowy dla Polski projekt, ponad podziałami politycznymi, bo nie ma nikogo, kto by nie chciał, żeby w Polsce powstała gigafabryka AI.

Na pytania dotyczące tego, jak chcemy wspierać przedsiębiorców, jak myślę, odpowiadałem w najszerszym tego znaczeniu.

Na koniec chciałbym państwu powiedzieć o ważnej rzeczy: ustawa o systemach sztucznej inteligencji projektuje dobrą przyszłość Polski. Nie miesza polityki do cyfryzacji. Daje poczucie, że z odwagą kroczymy w kierunku, którego partnerzy w Europie będą nam zazdrościli. Polscy przedsiębiorcy skorzystają, instytucje się rozwiną. I wierzę, że każdy obywatel - tak jak dzisiaj w mObywatelu ma dostęp do suwerennej technologii modelu językowego, rodzimego, polskiego - będzie mógł powiedzieć w przyszłości, że dzisiaj, w tym ważnym dla Polski dniu 10 czerwca rozpoczęła się nowa era cyfrowej Polski. Polski, która jest liderem transformacji sztucznej inteligencji. Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję. (Oklaski)