Wystąpienie: Anna Gembicka

Pytania

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Odejście od ubezwłasnowolnienia na rzecz wspieranego podejmowania decyzji to odpowiedź na realny problem: osoba dorosła nie powinna być automatycznie pozbawiana podmiotowości tylko dlatego, że w części spraw potrzebuje pomocy. Właśnie dlatego musimy bardzo uważnie przyjrzeć się projektowanym rozwiązaniom, bo istnieje ryzyko, że zamiast likwidacji ubezwłasnowolnienia stworzymy ubezwłasnowolnienie pod inną nazwą. Szczególnie dotyczy to kuratora reprezentującego, który w określonych sprawach będzie mógł działać w imieniu osoby wspieranej albo którego zgoda będzie warunkiem skuteczności czynności.

Dlatego pytam rząd: Jakie konkretne gwarancje przewidziano, aby sądy bardzo precyzyjnie określały zakres działania kuratora i nie stosowały tego instrumentu zbyt szeroko, automatycznie albo na zapas? Po drugie: Jak będzie wyglądała realna kontrola nad kuratorami reprezentującymi i wspierającymi? Kto i w jakim trybie będzie sprawdzał, czy działają oni zgodnie z wolą, interesem i potrzebami osoby wspieranej, a nie w interesie osób trzecich? Po trzecie: czy Ministerstwo Sprawiedliwości zbadało dotychczasową skalę nadużyć w sprawach o ubezwłasnowolnienie? Ile było skarg, ile przypadków instrumentalnego wykorzystywania tej instytucji, a ile spraw, w których ubezwłasnowolnienie służyło nie ochronie człowieka, ale przejęciu kontroli nad jego majątkiem lub decyzjami?

Jeśli chcemy naprawdę chronić godność osób potrzebujących wsparcia, musimy mieć pewność, że nowy system nie powtórzy starych patologii, tylko stworzy realne, proporcjonalne i kontrolowane wsparcie.